{"id":270,"date":"2011-08-01T16:58:10","date_gmt":"2011-08-01T14:58:10","guid":{"rendered":"http:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/?p=270"},"modified":"2011-08-01T16:58:10","modified_gmt":"2011-08-01T14:58:10","slug":"antichrist-ne-anlatiyor-i-yasin-yildirim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/?p=270","title":{"rendered":"Antichrist Ne Anlat\u0131yor? – I | Yasin Y\u0131ld\u0131r\u0131m"},"content":{"rendered":"

<\/strong>28 Temmuz 2010 \u00c7ar\u015famba
\n\"\"<\/a>
\n– Efla\u2019ya<\/p>\n

Her yapt\u0131\u011f\u0131 filmle sinema izleyicisini filmlerini \u2018\u00e7ok iyi\u2019 ya da \u2018berbat\u2019 diye s\u0131n\u0131flayan iki kampa b\u00f6lmeyi, dolay\u0131s\u0131yla dikkatleri filmine \u00e7ekmeyi ba\u015faran Lars von Trier, kariyerimin en iyi filmi diye niteledi\u011fi son filmi Antichrist ile bu kampla\u015fmay\u0131 bir kez daha \u00e7ok iyi i\u015fletiyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Filmin ilk g\u00f6steriminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2009 Cannes film festivalinden itibaren (ki burada \u2018H\u0131ristiyan\u2019 Ek\u00fcmenik J\u00fcri Trier\u2019e kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle, festivalin tarihinde bir ilki de ger\u00e7ekle\u015ftirerek anti-\u00f6d\u00fcl lay\u0131k g\u00f6rd\u00fc), ve filmin T\u00fcrkiye\u2019de vizyona girmesiyle T\u00fcrkiye\u2019de de, bir k\u0131s\u0131m izleyici Antichrist\u2019in berbat, ne anlatt\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmayan, dahas\u0131 bir \u015fey anlatmak derdinde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fazlas\u0131yla \u015f\u00fcpheli bir film oldu\u011funu s\u00f6ylemekle kalm\u0131yor, Trier\u2019i az\u0131l\u0131 bir kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 ilan edip, filmin de bir kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 manifestosu oldu\u011funu b\u00fcy\u00fck bir k\u0131zg\u0131nl\u0131kla ifade ediyorlar.
\n
\nBu su\u00e7lay\u0131c\u0131 tav\u0131r kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6zelde Trier sinemas\u0131na, genelde deneyselci sinemaya sempati duyan seyirciler ise mahcup durumda. Mahcup durumdalar; \u00e7\u00fcnk\u00fc Trier\u2019in film ge\u00e7mi\u015fi ve filmin ad\u0131n\u0131n g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 Nietzsche\u2019den hareketle (Trier\u2019in Nietzsche ilgisi sadece bu filmin ad\u0131ndan ibaret de\u011fil, 2007\u2019de senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131 ve gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131n\u0131 anlatan filmde kendisini oynayan karaktere Erik Nietzsche ad\u0131n\u0131 verir. Malum, Nietzsche\u2019nin \u00f6nad\u0131 Friedrich), H\u0131ristiyan mitolojisinin ve bu mitolojiden ilham alan k\u00fclt\u00fcr\u00fcn ele\u015ftirisini yapan bir film izleyeceklerini umarken, kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na davetiye \u00e7\u0131karan ve nas\u0131l yorumlayacaklar\u0131n\u0131 bilemedikleri bir sonla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorlar. Filmde sevi\u015ftikleri i\u00e7in \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc engelleyemedikleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, bu durumdan \u00e7ok etkilenen kar\u0131s\u0131na yard\u0131m etme amac\u0131yla yola \u00e7\u0131kan terapist kocayla, cinsel arzular\u0131n\u0131 kontrol etmekte zorlanan ve bunu do\u011fas\u0131n\u0131n \u015feytanili\u011finin i\u015fareti olarak yorumlayan kar\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkinin nas\u0131l \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hesapla\u015fmaya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u015fleyen Trier, filmin sonunda kad\u0131n\u0131 kocas\u0131na \u00f6ld\u00fcrtmekle kalm\u0131yor, \u00fcst\u00fcne, bir de yakt\u0131r\u0131yor. B\u00fct\u00fcn bir k\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131nda, Ayd\u0131nlanma\u2019n\u0131n hemen e\u015fi\u011finde, 15.yy sonlar\u0131 ile 18. yy ba\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki cad\u0131 davalar\u0131n\u0131 ve \u015feytan olduklar\u0131na kanaat getirilerek yak\u0131lan kad\u0131nlar\u0131 (say\u0131lar\u0131 100.000\u2019i buldu\u011fu tahmin ediliyor) hat\u0131rlatan bu son, do\u011fal olarak akla \u2018Trier i\u00e7in kad\u0131n Deccal\u2019\u0131 m\u0131 temsil ediyor?\u2019 sorusunu akla getiriyor.<\/p>\n

Ama herkesin atlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir detay var ki, fark etseler Trier\u2019i kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 ilan edenleri i\u015fi Trier\u2019in maketini yakmaya kadar g\u00f6t\u00fcrmelerini gerektirecek t\u00fcrden. Bu detay \u015fu: filme de ilham verdi\u011fi anla\u015f\u0131lan Nietzsche\u2019nin Antichrist metaforu ile Nietzsche\u2019de Trier\u2019de H\u0131ristiyan mitolojisinin Deccal\u2019\u0131n\u0131, yani \u015feytan\u0131, kastetmiyor; Antichrist ile kastedilen Nietzsche\u2019nin \u2018\u00fcstinsan\u2019\u0131 (Ubermensch), nam-\u0131 di\u011fer Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fc. T\u00fcrk\u00e7eye Deccal olarak \u00e7evrilen Nietzsche\u2019nin Der Antichrist terimi, ki bu adda bir de kitab\u0131 var Nietzsche\u2019nin, Almancada hem Deccal, hem de anti-H\u0131ristiyan anlam\u0131na geliyor ve Nietzsche Antichrist\u2019in bu ikinci anlam\u0131n\u0131 kastediyor. H\u0131ristiyan\u2019\u0131 dinsel bir tip olarak de\u011fil, insan\u0131n t\u00fcrsel evrimi s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f kendisiyle ve \u00e7evresiyle belirli psikolojik d\u00fcrt\u00fclerle ili\u015fki kuran bir ahlaki tip olarak g\u00f6ren Nietzsche, Antichrist ya da Zerd\u00fc\u015ft ile de insan\u0131n t\u00fcrsel evriminde bu tipi ard\u0131llayacak, Nietzsche\u2019nin deyi\u015fiyle onu a\u015facak olan yeni ahlaki tipi i\u015faret ediyor. (\u0130kna olmayanlar, bakarlarsa, Nietzsche\u2019nin Der Antichrist\u2019in \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde kitab\u0131 anlamak i\u00e7in Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fc anlamay\u0131 \u015fart ko\u015ftu\u011funu ve Ahlak\u0131n Soyk\u00fct\u00fc\u011f\u00fc \u00dcst\u00fcne\u2019nin, \u0130kinci Deneme, 25. B\u00f6l\u00fcm\u2019\u00fcnde Zerd\u00fc\u015ft\u2019\u00fc Antichrist olarak niteledi\u011fini g\u00f6receklerdir). Ama e\u011fer bu do\u011fruysa, yani Trier Antichrist ile Nietzsche\u2019nin Zerd\u00fc\u015ft diye \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u2018\u00fcstinsan\u2019\u0131 kastediyorsa, durum ya Trier ya da onu kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ile su\u00e7layanlar i\u00e7in daha da vahim. \u00c7\u00fcnk\u00fc adam\u0131n kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesini takiben filmin epilog b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, ki bence filmin hak etti\u011fi d\u00fczeyde kusursuz bir son, muhtemelen kahraman terapistimize benzeyen erkekler taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f y\u00fczlerce kad\u0131n\u0131n mezarlar\u0131ndan kalk\u0131p bir \u00f6zg\u00fcrle\u015fme duygusuyla adam\u0131n \u00e7evresini sard\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Ne demek istiyor yani filmin sonunda Trier, kad\u0131n \u015feytand\u0131r ve kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnde erkek\/insan kendini mi a\u015facakt\u0131r?<\/p>\n

Ben bu yaz\u0131da Nietzsche\u2019nin H\u0131ristiyanl\u0131k analizi ve Antichrist metaforu ile beraber okundu\u011funda Trier\u2019in Antichrist\u2019inin sadece \u00e7ok iyi ve yarat\u0131c\u0131 bir Nietzsche ve Zerd\u00fc\u015ft yorumu de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u2018insan\u2019\u0131n trajedisini yorumlayan g\u00f6rkemli bir sinema yap\u0131t\u0131 oldu\u011funu, elbette nedenleriyle birlikte, savunaca\u011f\u0131m. \u00d6te yandan, s\u0131k\u0131\u015f\u0131nca ba\u015fvurulan Nietzsche\u2019nin kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 ve fa\u015fist oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki pop\u00fcler itirazlar\u0131n hala var oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse Trier\u2019in Antichrist\u2019ini Nietzsche e\u015fli\u011finde okuman\u0131n \u00e7ok inand\u0131r\u0131c\u0131 olmayaca\u011f\u0131, hatta tehlikeli olabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. Do\u011frudur, Nietzsche kad\u0131nlar hakk\u0131nda hi\u00e7 de ho\u015f olmayan \u015feyler s\u00f6ylemi\u015ftir ve bunlar bir k\u00fclt\u00fcr ele\u015ftirisinden \u00e7\u0131k\u0131p bir insan cinsine y\u00f6nelik ele\u015ftiriler olarak alg\u0131lanacaksa kabul edilemez. Ancak as\u0131l derdimiz Trier\u2019in filmini anlamak, hak etti\u011fi bi\u00e7imde ele\u015ftirmek ve dolay\u0131s\u0131yla neden kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek oldu\u011fundan bu yaz\u0131da Nietzsche\u2019yi \u2018aklamak\u2019 gibi ekstra bir \u00e7aba i\u015fine girmeyece\u011fim (sadece ufak bir hat\u0131rlatma: Nietzsche\u2019nin a\u011f\u0131r ve ac\u0131mas\u0131z ele\u015ftirilerinin muhatab\u0131 sadece kad\u0131nlar de\u011fil, 2000 y\u0131ll\u0131k Avrupa k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir\u00e7ok bile\u015fenidir ve bunlar aras\u0131nda Almanlar da ba\u015fta gelir \u2013 bak\u0131n\u0131z Putlar\u0131n Alacakaranl\u0131\u011f\u0131. Umar\u0131m, kad\u0131nlar konusunda bu kadar \u2018hassas\u2019 davrananlar Nietzsche\u2019yi bir g\u00fcn Heidegger ve Naziler kadar sevmezler.) Bununla beraber bir Nietzsche okumas\u0131ndan hareketle Trier\u2019in filmine ili\u015fkin yorumumuzu tamamlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 denilerek Trier\u2019le birlikte Nietzsche\u2019ye de b\u00fcy\u00fck haks\u0131zl\u0131k yap\u0131l\u0131yor oldu\u011funu g\u00f6sterebilmi\u015f olaca\u011f\u0131m\u0131za inan\u0131yorum.<\/p>\n

Trier ve Trajik Sanat<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda Trier\u2019in bir kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 oldu\u011funun s\u00f6ylenmesi hi\u00e7 de yeni de\u011fil. Dalgalar\u0131 A\u015fmak (1996)\u2019tan ba\u015flay\u0131p Antichrist (2009)\u2019e gelen s\u00fcre\u00e7te, Gerizekal\u0131lar (1998)\u2019\u0131 saymazsak Trier filmlerini \u0131srarla bir kad\u0131n karakter \u00fczerine kurar ve giderek artan bir tempoda kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftirilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r (s\u0131ras\u0131yla Karanl\u0131kta Bir Dans\u00e7\u0131 (2000), Dogville (2003) ve Manderlay (2005);Amac\u0131m Antichrist\u2019e ili\u015fkin bir yorum geli\u015ftirmek oldu\u011fundan ben bu yaz\u0131da Trier\u2019in daha \u00f6nceki filmlerine Antichrist\u2019i anlamam\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde de\u011finece\u011fim). Bu filmlerin ortak noktas\u0131, kimi farkl\u0131 \u00f6zellikleri olsa da, d\u00fcnyalar iyisi kad\u0131nlar\u0131n \u2018erkek\u2019 d\u0131\u015f d\u00fcnya taraf\u0131ndan olmad\u0131k \u00e7irkinli\u011fe maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra bir trajediyle sonlanan hikayelerini anlatmas\u0131. Evet, belli ki Trier\u2019in bir kad\u0131n \u2018tak\u0131nt\u0131s\u0131\u2019 vard\u0131r ve bu tak\u0131nt\u0131y\u0131 belirli bir kad\u0131n tipi \u00fczerinden anlatmay\u0131 tercih etmektedir. Ama neden bu kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelsin, kad\u0131n\u0131 \u00e7aresiz, g\u00fc\u00e7s\u00fcz ve yenilen olarak resmetti\u011fi i\u00e7in mi? (San\u0131r\u0131m b\u00f6yle kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131 b\u00f6yle olmayan kad\u0131nlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7ok ama \u00e7ok \u00f6tesinde). Varsayal\u0131m ki \u00f6yle olsun, yukar\u0131da ad\u0131 ge\u00e7en filmlerde kad\u0131n\u0131 b\u00f6yle resmetmek kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131na kap\u0131 aralamak anlam\u0131na gelsin. Ama Antichrist \u00f6zelinde bu iddiay\u0131 hem de daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde dile getirmek yeterince film izlemi\u015f olanlar i\u00e7in komik, yeterince ele\u015ftirmi\u015f olanlar i\u00e7inse mide bulant\u0131s\u0131na neden olabilecek t\u00fcrden. \u00c7\u00fcnk\u00fc film ad\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi apa\u00e7\u0131k bir \u015fekilde H\u0131ristiyanl\u0131k mitolojisi ile hesapla\u015fmaya girdi\u011fi iddias\u0131ndayken, hem de Nietzsche referans\u0131 ile (kitap\u00e7\u0131 raflar\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 kez dola\u015fm\u0131\u015f biri bile Nietzsche\u2019nin d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en a\u011f\u0131r H\u0131ristiyanl\u0131k ele\u015ftirisini yapm\u0131\u015f birka\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrden biri oldu\u011funu bilir) ve yorumlanmaks\u0131z\u0131n filmin neyi hik\u00e2ye etti\u011fi anla\u015f\u0131lamayacak olan say\u0131s\u0131z sahne ve g\u00f6nderme ortada dururken, filmin kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek asl\u0131nda keyfi ve k\u00f6t\u00fc niyetli bir su\u00e7lamadan \u00f6teye ge\u00e7miyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, daha filmin ba\u015f\u0131nda \u00e7iftin \u00f6l\u00fcme de\u011fil de, t\u0131pk\u0131 filmin kapan\u0131\u015f sahnesindeki kad\u0131nlar gibi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe yolculu\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015f edas\u0131yla sunulan \u00e7ocuklar\u0131 Nick ile \u00e7arm\u0131ha gerilerek ac\u0131lar i\u00e7inde \u00f6len \u0130sa aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fkisellik vard\u0131r e\u011fer film bir H\u0131ristiyanl\u0131k ele\u015ftirisiyse? Gene e\u011fer film bir H\u0131ristiyanl\u0131k ele\u015ftirisiyse kad\u0131nla adam neyi veya kimi temsil etmektedir? E\u011fer ilk akla gelen Adem ile Havva temsili ise kad\u0131nla erkek, kad\u0131n\u0131n \u00f6lmesi adam\u0131n hayatta kalmas\u0131 Adem ile Havva mitolojisine ili\u015fkin ne t\u00fcrden bir yorum getirmektedir? Yok e\u011fer filmi kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ile su\u00e7layanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi kad\u0131n Deccal\u2019\u0131 temsil ediyor ise adam kimdir, \u0130sa Mesih mi? (Malum H\u0131ristiyan mitolojisine g\u00f6re Deccal\u2019\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in \u0130sa Mesih yeniden gelecektir d\u00fcnyaya). Adam \u0130sa Mesih ise Trier\u2019in bu filmi \u00e7ekmekteki amac\u0131 ne olabilir, bu nas\u0131l bir H\u0131ristiyanl\u0131k ele\u015ftirisidir? Hadi daha zorla\u015ft\u0131ral\u0131m sorular\u0131: Filmin kritik sahnelerinde boy g\u00f6steren ve Trier\u2019in \u00fc\u00e7 dilenci diye niteledi\u011fi \u00fc\u00e7 hayvan, ceylan, tilki ve karga neyi temsil etmektedir? Neden adlar\u0131 Ist\u0131rap, Ac\u0131 ve Umutsuzluktur? Bu hayvanlardan neden sadece tilki konu\u015fur ve \u2018kaos h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir\u2019 der? Kad\u0131n neden \u2018\u00fc\u00e7 dilenci geldi\u011finde biri \u00f6lmek zorunda\u2019 der? Neden bu \u00fc\u00e7 dilenci epilog sahnesinde de adama e\u015flik eder? Neden? Neden? Neden?<\/p>\n

Bu sorulara doyurucu yan\u0131tlar vermektense tercih edilen \u015fey nedir peki filmi kad\u0131n d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapmakla su\u00e7layanlarca? Trer\u2019in kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131, filmin de hi\u00e7bir i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131\u011fa sahip olmayan bir metaforlar y\u0131\u011f\u0131n\u0131 oldu\u011funu ilan etmek. Ne de olsa Trier son y\u0131llar\u0131nda a\u011f\u0131r bir depresyonun pen\u00e7esinde k\u0131vranmaktad\u0131r ve deneysel sanat yapay\u0131m derken \u2018imgeleminin derin labirentlerinde kaybolmu\u015ftur.\u2019 Evet, do\u011frudur, Trier\u2019in resmetti\u011fi erke\u011fin kar\u015f\u0131s\u0131nda zay\u0131f, kendini su\u00e7layan ve \u00e7ocu\u011funa \u015fiddet uygulayacak kadar cinsel arzular\u0131n\u0131n esiri olmu\u015f kad\u0131n karakter ve filmin i\u00e7erdi\u011fi \u015fiddet \u00e7ok rahats\u0131z edicidir. Ama \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc engelleyememi\u015f olmas\u0131ndan zerre kadar etkilenmemi\u015fe benzeyen, kibrinden tanr\u0131la\u015fm\u0131\u015f ve kad\u0131na uygulad\u0131\u011f\u0131 \u015fiddetin fark\u0131nda olmayan erkek karakter de daha az rahats\u0131z edici de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla, uzun uzad\u0131ya filmin analizini yapmaya gerek duymadan, filmin pekala bir kad\u0131n\u0131n bilim-erkek-iktidar (k\u00fclt\u00fcr) k\u0131skac\u0131nda ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilecekken, neden Trier kad\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 ilan ediliyor? Bunun tek nedeni yorumlanamayan bir sanat eseri olabilir mi? \u0130sterseniz bu soruyu yan\u0131tlamay\u0131 yaz\u0131n\u0131n sonuna b\u0131rakal\u0131m ve Trier\u2019in sinema \u00fcslubuna biraz yak\u0131ndan bakal\u0131m, ki bu bizi Antichrist\u2019i do\u011fru yorumlamaya yak\u0131nla\u015ft\u0131racak.<\/p>\n

Trier sinemas\u0131n\u0131 takip edenler bilirler, Dogville ve Manderlay ile birlikte Trier sinemas\u0131nda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm olur ve Trier film setini tiyatro sahnesine ta\u015f\u0131r. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ili\u015fkin, pop\u00fcler bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n yeniyi ona en yak\u0131n yeniye asimile etme ilkesinden hareketle, deniyor ki, bu filmlerde Trier bir zamanlar Brecht taraf\u0131ndan kullan\u0131lan epik anlat\u0131m tarz\u0131n\u0131n olanaklar\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Bravo!! Ortada bir d\u0131\u015f ses, tiyatro sahnesi ve anla\u015f\u0131lmayan bir ele\u015ftirel tav\u0131r olunca epik oluyor demek ki! Peki ama ya epik anlat\u0131m tarz\u0131n\u0131n temel karakterleri, \u00f6rne\u011fin k\u00f6t\u00fcn\u00fcn \u00f6nden varsay\u0131lan bir iyinin g\u00f6z\u00fcnden anlat\u0131lmas\u0131, seyircide k\u00f6t\u00fcye kar\u015f\u0131 k\u0131zg\u0131nl\u0131k hissinin uyand\u0131r\u0131lmas\u0131 ve k\u00f6t\u00fcn\u00fcn cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesi bu filmlerin anlat\u0131m tarzlar\u0131na da i\u00e7eriklerine de hi\u00e7 uymuyorsa ne olacak? Ki uymuyor da. Dogville ve Manderlay\u2019deki d\u0131\u015f ses seyircide k\u0131zg\u0131nl\u0131k uyand\u0131rmaktan ziyade, seyirciyi hikayeden yabanc\u0131la\u015ft\u0131racak kadar duygusuz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Dahas\u0131 anlat\u0131lan hik\u00e2yelerde (iki filmde de kibirli-g\u00fc\u00e7l\u00fc ve iyi kad\u0131n karakterin (Grace) bo\u011faz\u0131na kadar su\u00e7a ve su\u00e7luluk duygusuna batm\u0131\u015f, k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kol gezdi\u011fi bir toplum kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l ad\u0131m ad\u0131m bir su\u00e7 \u00f6znesine-k\u00f6t\u00fcye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn hikayesi anlat\u0131l\u0131r) kimin iyi kimin k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu o kadar tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r ki, epik anlat\u0131m diye ba\u015flayanlar filmlerin sonunda k\u0131zacak kimseyi bulamay\u0131nca Trier\u2019e k\u0131z\u0131p, nihilist diye su\u00e7lamak zorunda kal\u0131yorlar (\u00d6yle ya, birini su\u00e7lamayacaksam sinemaya neden gideyim?)<\/p>\n

Ben Nietzsche\u2019nin \u00f6vg\u00fcs\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 trajik sanat \u00fcslubundan hareketle (Nietzsche\u2019nin trajik \u00fcslubun k\u00f6kenine ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 analizler i\u00e7in Trajedinin Do\u011fu\u015fu adl\u0131 esere bak\u0131labilir) Trier sinemas\u0131n\u0131n \u00fcslubunun, \u00f6zellikle Dogville\u2019den sonra, epik de\u011fil trajik olarak nitelendirilmesinin daha do\u011fru oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim. Trajik anlat\u0131m tarz\u0131n\u0131n temel ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn hik\u00e2yesini iyinin g\u00f6z\u00fcnden de\u011fil, iyi ile k\u00f6t\u00fc aras\u0131ndaki kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kendi i\u00e7 dinamikleri i\u00e7inde ve dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7lamayan bir perspektiften anlatmas\u0131d\u0131r (Nietzsche \u2018iyinin ve k\u00f6t\u00fcn\u00fcn \u00f6tesinde\u2019 diye niteler bu tavr\u0131) ve bu \u00f6zelli\u011fiyle sadece epik anlat\u0131mdan de\u011fil melodramdan da ayr\u0131l\u0131r. Melodram da t\u0131pk\u0131 epik gibi k\u00f6t\u00fcy\u00fc \u00f6nden varsay\u0131lan bir iyinin g\u00f6z\u00fcnden anlat\u0131r, ama ondan farkl\u0131 olarak seyircide k\u00f6t\u00fcye kar\u015f\u0131 k\u0131zg\u0131nl\u0131k (malum tehlikelidir) de\u011fil seyirciyi pasifize eden ac\u0131ma duygusu uyand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lar. Melodram ve epik anlat\u0131m\u0131n su\u00e7layan anlat\u0131mlar\u0131ndan farkl\u0131 olarak trajik anlat\u0131m hik\u00e2yesini iyi ile k\u00f6t\u00fc aras\u0131ndaki ili\u015fkinin tehlikeli do\u011fas\u0131na i\u015faret ederek anlat\u0131r. Tehlikeli oland\u0131r yani trajedinin konusu, iyi ya da k\u00f6t\u00fc de\u011fil. Tehlikeyi hik\u00e2ye etmesi trajediyi trajedi ve onu di\u011fer b\u00fct\u00fcn sanat anlat\u0131mlar\u0131ndan g\u00fc\u00e7l\u00fc yapan unsurdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc tehlikeyi resmetmek demek, beklenmez olan\u0131, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olan\u0131, hadi sevinerek s\u00f6yleyelim, yeni olan\u0131 resmetmek demektir. Daha \u00f6nce kimsenin fark etmedi\u011fi bir tehlikeyi, ya da herkesin kabul etti\u011fi bir tehlikenin san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan daha tehlikeli oldu\u011funu g\u00f6stermeyi ama\u00e7lar trajedi. Seyirci de uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 duygulan\u0131m da farkl\u0131d\u0131r trajedinin; melodram\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi pasifize edici bir ac\u0131ma duygusu, ya da epik anlat\u0131m\u0131n reaksiyoner k\u0131zg\u0131nl\u0131k duygusunu uyand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lamaz trajedi. Trajedinin amac\u0131 insan\u0131 aktif hale getiren g\u00fcvensizlik ve endi\u015fe duygusu uyand\u0131rmakt\u0131r seyircide, daha a\u00e7\u0131k bir deyi\u015fle, \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc iyi ayarlanm\u0131\u015f korku duygusu. G\u00fcvensizlik ve endi\u015fe duygusu insan\u0131 aktifle\u015ftirir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi deneyimimizden de biliriz ki, bir tehlike ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131nda bu tehlikenin do\u011fas\u0131 ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek sadece en belirgin insan \u00f6zelliklerinden biri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insan\u0131 i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma, tehlikeye kar\u015f\u0131 koymaya zorlayan bir durumdur.<\/p>\n

\u0130\u015fte bu y\u00fczden, Dogville ve Manderlay\u2019deki d\u0131\u015f ses seyirciye iyi ile k\u00f6t\u00fcy\u00fc dikte eden de\u011fil, aksine seyirciyi iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn perspektiflerinden uzakla\u015ft\u0131rarak seyircinin ilgisini iyi ile k\u00f6t\u00fc aras\u0131ndaki tehlikeli ili\u015fkiye \u00e7ekmeyi ama\u00e7layan bir yabanc\u0131la\u015ft\u0131rma arac\u0131d\u0131r. Bu \u00f6zelli\u011fi dolay\u0131s\u0131ylad\u0131r ki, seyirciye sanat eserine bakmas\u0131 gereken perspektifi (varsay\u0131lan iyinin perspektifi) ba\u015ftan dayatan ve dolay\u0131s\u0131 ile sanat\u00e7\u0131 ve \u2018ba\u011f\u0131ms\u0131z\u2019 seyirci aras\u0131na mesafe koyan melodram ve epik \u00fcsluplar ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, trajik \u00fcslup seyirci ile sanat\u00e7\u0131 aras\u0131ndaki mesafeyi kald\u0131ran ve seyirciden kat\u0131l\u0131m bekleyen demokratik bir \u00fcsluptur. Seyirciden istenen iyi ile k\u00f6t\u00fcn\u00fcn m\u00fccadelesinde taraf olmas\u0131 de\u011fildir trajedide; yarat\u0131c\u0131yla birlikte bir tehlikeyi an be an kurmas\u0131, yani sanat eserinin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bunun \u00f6d\u00fcl\u00fc de elbette b\u00fcy\u00fck olacakt\u0131r. Y\u00f6netmenin s\u00fcreklili\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 inceltilmi\u015f bir korkuyu takip edebilen izleyici, kendi hayat\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu\u011fu t\u00fcrden bir tehlikenin ad\u0131m ad\u0131m nas\u0131l bir felakete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc izleyerek bir korkusuyla y\u00fczle\u015fir. Bu korkusuyla y\u00fczle\u015febildi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde seyirci bu korkusundan \u00f6zg\u00fcrle\u015fir, ve insana en \u00e7ok zevk veren \u015feylerden birini, belki de birincisini, bir korkudan kurtulma zevkini sanat yoluyla deneyimler.
\nAma do\u011fru, Trier\u2019e fa\u015fist diyenler bir noktada kendilerince hakl\u0131; b\u00fct\u00fcn trajedyenler gibi Trier\u2019de, her ne kadar Antichrist\u2019in son sahnesine kadar seyirciyle \u2013elbette hikayesi anlat\u0131lan tehlikeyi fark eden seyirciyle- kusursuz denecek kadar demokratik bir ili\u015fki kursa da, filmin son sahnesinde seyircisine ihanet ediyor. O ana dek seyirciyle beraber kurdu\u011funu varsayd\u0131\u011f\u0131 tehlikeye ili\u015fkin kendi yorumunu yap\u0131yor, hem de seyircinin hik\u00e2yesini anlatt\u0131\u011f\u0131 tehlikenin fark\u0131na varamam\u0131\u015f olma ihtimalini hesaba katmadan. Ama i\u015fte her \u015fey o kadar kolay de\u011fil; nas\u0131l ki ger\u00e7ek bir demokrasi i\u00e7in y\u00f6netilenin y\u00f6netime kat\u0131lma cesareti g\u00f6stermesi gerekiyorsa, sanat izleyicisinin de bir sanat eserini izlerken, her \u015feyden \u00f6nce bir yaratma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne tan\u0131k oldu\u011funu hat\u0131rlamas\u0131 gerekiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc trajedyenin ilk amac\u0131 seyircisine yeniyi anlatmak de\u011fil, yeniyi buldurmakt\u0131r; bilir ki sanat ele\u015ftirel prati\u011fin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve her g\u00fc\u00e7l\u00fc ele\u015ftiri gibi ele\u015ftirmeye \u00f6nce izleyicisinden ba\u015flar.
\nTrajik \u00fcslubun yukar\u0131da ana hatlar\u0131n\u0131 \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m analiti\u011fi bir kez kavrand\u0131\u011f\u0131nda, epilog sahnesi hari\u00e7, Antichrist\u2019in hik\u00e2yesini anlatt\u0131\u011f\u0131 tehlikenin b\u00fct\u00fcn gerilimi \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Film bir trajediyle ba\u015flar. Bir \u00e7ift sevi\u015ftikleri i\u00e7in gece yata\u011f\u0131ndan uyan\u0131p a\u00e7\u0131k pencereden d\u00fc\u015fen tek \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc engelleyemezler. Ama filmin esas trajedisi bu de\u011fildir; esas trajedi kahraman kocan\u0131n a\u011f\u0131r bir su\u00e7luluk duygusu ile bo\u011fu\u015fan kar\u0131s\u0131n\u0131 tedavi etmek amac\u0131yla yola \u00e7\u0131k\u0131p onu \u00f6ld\u00fcrmesidir. Peki, nedir bu iki trajik olay\u0131 birbirine ba\u011flayan tehlike unsuru Antichrist\u2019te yukar\u0131daki analiti\u011fe ba\u011fl\u0131 kalacaksak? Bu filmde tehlikeli olan adam\u0131n alt\u0131ndan kalkamayaca\u011f\u0131 bir i\u015fe kalk\u0131\u015f\u0131p kar\u0131s\u0131n\u0131 tedavi etmek \u00fczere bir ormana g\u00f6t\u00fcrmesi de\u011fildir basit\u00e7e. As\u0131l b\u00fcy\u00fck tehlike, erke\u011fin kibri ve kad\u0131n\u0131n su\u00e7luluk duygusu ve bunlar aras\u0131ndaki \u00e7etrefil ili\u015fkidir. Film de, yani iki trajediyi birbirine ba\u011flayan hik\u00e2yede, bu iki insan duygulan\u0131m\u0131n\u0131n aras\u0131ndaki varl\u0131k-yokluk sava\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ama bu iki duyguya iki karakterin tesad\u00fcfen kazand\u0131\u011f\u0131 iki duygu olarak bak\u0131lmamal\u0131. Filmin ba\u015f\u0131ndan sonuna dek oyuncular\u0131n temel ay\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fini olu\u015fturan psikolojik yap\u0131lard\u0131r bunlar ve dolay\u0131s\u0131yla filmin ba\u015frol oyuncular\u0131d\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131da daha detayl\u0131 de\u011finece\u011fiz, ama bu noktada bu iki temel insan duygusuna ili\u015fkin kimi saptamalar yapal\u0131m. Kibir g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funun fark\u0131nda olan insan\u0131n karakteridir, su\u00e7luluk duygusu ise su\u00e7lu oldu\u011funun fark\u0131nda olan\u0131n. Fakat su\u00e7luluk duygusuna ayn\u0131 zamanda bir zay\u0131fl\u0131k duygusu da e\u015flik eder, \u00e7\u00fcnk\u00fc su\u00e7lu demek ahlaken zay\u0131f, de\u011fersiz olan demektir. \u00d6te yandan, nas\u0131l ki her su\u00e7luluk hissi duyan zorunlu olarak su\u00e7lu de\u011filse (bak\u0131n\u0131z depresyon) kibirli olmak ahlaken su\u00e7suz olmak demek de\u011fildir her zaman (hele g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hayli zor). Tehlike de burada yatar zaten: insan kibirliyse e\u011fer, g\u00fc\u00e7l\u00fcyse yani, zay\u0131fa kar\u015f\u0131 ahlaken zay\u0131fl\u0131k g\u00f6sterdi\u011finde, yani su\u00e7lu oldu\u011funda, su\u00e7unu kabul etmek istemeye yana\u015fmayabilir, kibri bunu bir hakaret olarak alg\u0131lar ve reddeder.
\n\u0130\u015fte yorumcular\u0131n ne anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karamad\u0131klar\u0131 film, bu tehlikenin alt\u0131n\u0131 \u00e7izer; kibirli erkekle \u201csu\u00e7lu\u201d kad\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkinin trajik bir kurgu i\u00e7inde bu ili\u015fkinin taraflar\u0131n\u0131 bir felakete nas\u0131l s\u00fcr\u00fckledi\u011fini anlat\u0131r. Kad\u0131n filmin ba\u015f\u0131ndan sonuna dek bir su\u00e7luluk duygusu ile m\u00fccadele eder. \u00c7ocuklar\u0131n\u0131 kaybetmelerinde de su\u00e7ludur, kocas\u0131n\u0131n \u0131srarlar\u0131na dayanamay\u0131p korkusuyla y\u00fczle\u015fmeye ormana giderken de. Sonra \u00f6\u011freniriz ki kad\u0131n\u0131n su\u00e7luluk duygusu asl\u0131nda \u00e7ok daha derinde, kendi cinselli\u011fiyle ilgili kurmu\u015f oldu\u011fu ili\u015fkide yatar. Kad\u0131n ortalaman\u0131n \u00e7ok d\u0131\u015f\u0131nda niteleyebilece\u011fimiz kadar cinsel arzular\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcnd\u00fcr, haniyse onlar\u0131 doyurmak i\u00e7in ya\u015f\u0131yor dedirtecek kadar. Kad\u0131n soyk\u0131r\u0131m\u0131 (kad\u0131n\u0131n cinsel kimli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla y\u00fczy\u0131llard\u0131r cinsel soyk\u0131r\u0131ma u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan feminist doktrin) \u00fczerine tez yazmak i\u00e7in bir \u00f6nceki yaz daha sonra kocas\u0131yla birlikte gidece\u011fi ormana giden kad\u0131n, burada nas\u0131l olmu\u015fsa, ele\u015ftirel bir yorum geli\u015ftirmesi beklenirken, bu doktrini sahiplenmi\u015f ve fazla arzulu cinsel do\u011fas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnde \u015feytani oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n

\u00d6te yandan erkek karakter filmin ba\u015f\u0131ndan sonuna dek bir kibir temsilidir. Kad\u0131n\u0131n tedavisini \u00fcst\u00fcne al\u0131p, onu ormana korkular\u0131yla y\u00fczle\u015fmeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcrken de kibirlidir (\u2018psikiyatristler anlamaz bu i\u015ften, bu i\u015fi ben \u00e7\u00f6zerim\u2019), kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken de- hatta kad\u0131n\u0131 sadece kibrinden \u00f6ld\u00fcr\u00fcr. \u00d6yle ya adam\u0131n kad\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi i\u00e7in kibri d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir gerek\u00e7esi yoktur, kad\u0131n klitorisini makasla kesecek kadar bilincinin kontrol\u00fcn\u00fc yitirmi\u015ftir. Oysa adam biraz dikkatli olsa, tabii izleyici de, sevi\u015fme sahneleri ve kad\u0131n\u0131n kendini kaybetti\u011fi sahneler (ki kad\u0131n\u0131n adam\u0131n ele\u015ftirilerine maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc anlard\u0131r bunlar), kad\u0131n\u0131n adam\u0131 s\u00fcrekli kibirli olmakla, kendini zeki ve \u00fcst\u00fcn bulmakla, kendisine ve \u00e7ocuklar\u0131na kars\u0131 ilgisiz ve sevgisiz olmakla ele\u015ftirdi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla kad\u0131n\u0131n su\u00e7luluk duygusunun adamla do\u011frudan ili\u015fkili olabilece\u011fini g\u00f6recektir. Yine adam kibirli olmasa kad\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u015fehvet halinin, sekse d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn normal olmayan bir duruma i\u015faret edebilece\u011fini de pek\u00e2l\u00e2 g\u00f6rebilir (kad\u0131n\u0131n pisikiyatristi kad\u0131n\u0131n durumunu atipik oldu\u011funu s\u00f6yle, adam reddeder). Ama yok, kad\u0131n \u015fehvetlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc adam dayan\u0131lmaz bir erkektir.
\nB\u00fct\u00fcn bu noktalar\u0131 \u0131skalayan en kahraman terapistimiz, ba\u015flang\u0131\u00e7taki hareket noktas\u0131 do\u011fru da olsa, hik\u00e2yenin ve tehlikenin en temel d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcne kar\u015f\u0131 da k\u00f6rle\u015fir. Adam\u0131n kad\u0131n\u0131n su\u00e7luluk duygusunu kad\u0131n\u0131n bir bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 korkuyla ili\u015fkilendirmesi do\u011frudur, \u00e7\u00fcnk\u00fc psikanalizmin ilk ke\u015fiflerinden biri insan\u0131n kendini su\u00e7lu hissetmesinin zorunlu olarak su\u00e7lu oldu\u011fu anlam\u0131na gelmedi\u011fi, baz\u0131 hallerde su\u00e7luluk duygusunun insan\u0131n bilin\u00e7d\u0131\u015f\u0131 bir korkusunu yorumlamas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, e\u011fer kad\u0131n bu korkusuyla y\u00fczle\u015fir ve bu korkusunu yenerse, su\u00e7luluk duygusundan da kurtulur. Tespit do\u011frudur, yaln\u0131z adam\u0131n \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey vard\u0131r. E\u011fer kad\u0131n\u0131n kendini su\u00e7lu hissetmesine neden olan korkusu bir \u015fekilde adamla ili\u015fkiliyse ve kad\u0131n korkusuyla y\u00fczle\u015fip onu yenemezse, yani korkusu depre\u015firse, kad\u0131n\u0131n son bir denemeyle adam\u0131 su\u00e7layabilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi. Malum korku reaksiyoner bir duygudur ve fazlas\u0131 insan\u0131 sald\u0131rganla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00d6yle de olur, adam kad\u0131n\u0131n kad\u0131nca de\u011fersiz ve k\u00f6t\u00fcc\u00fcl bulunan taraf\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce ve kad\u0131na g\u00f6sterince, kad\u0131n adam\u0131n kendini ve dolay\u0131s\u0131yla cinselli\u011fini terk edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bu en b\u00fcy\u00fck korkusu o kadar b\u00fcy\u00fcr ki, bu korkuyu hat\u0131rlatan her \u015feyi yok etme iste\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, buna adam\u0131n ve kendi cinsel organ\u0131 dahil. Bu noktaya kadar vakur bir doktor edas\u0131 ile davranan adam, birden kad\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken bir \u015feytan oldu\u011funa karar verir, hatta \u00f6ld\u00fcrmekle kalmaz, kad\u0131n\u0131 yakar. \u00c7\u00fcnk\u00fc kad\u0131n\u0131n kendine kast\u0131 adam i\u00e7in basit\u00e7e kontrolden \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir hastan\u0131n doktoruna sald\u0131rmas\u0131 de\u011fildir, arkas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir su\u00e7lama vard\u0131r: \u2018benim bu durumda olmam\u0131n da, \u00e7ocu\u011fumuzun \u00f6lmesinin de sorumlusu sensin\u2019. Dedik ya kibir su\u00e7lanmaya gelemez diye, adam su\u00e7lanmaya su\u00e7lamayla kar\u015f\u0131l\u0131k verir. Bu noktadan sonra s\u00f6z bitmi\u015ftir art\u0131k, kad\u0131nla erkek aras\u0131ndaki ili\u015fki g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n ayakta kalaca\u011f\u0131, bo\u011faz bo\u011faza \u00e7\u0131plak bir g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Ama bu \u00e7\u0131plak g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi sadece bir g\u00fc\u00e7 ili\u015fkisi de\u011fildir i\u015fte, her \u015feyden \u00f6nce bir su\u00e7lama ili\u015fkisidir; adam sadece g\u00fc\u00e7l\u00fc de\u011fildir, hakl\u0131d\u0131r da. Kad\u0131n \u015feytand\u0131r ve yak\u0131lmay\u0131 hak ediyordur.<\/p>\n

Buraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan san\u0131r\u0131m Antichrist\u2019i nas\u0131l okumam\u0131z gerekti\u011fine dair \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 verebildik. Film kibirli bir erkekle su\u00e7luluk hissi ta\u015f\u0131yan bir kad\u0131n aras\u0131ndaki ili\u015fkinin bir trajedi ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda kazand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erik \u00fczerine bir deneme denilebilir. Sadece b\u00f6yle okundu\u011funda dahi kad\u0131nla erkek aras\u0131ndaki ili\u015fki \u00fczerine \u00f6nemli say\u0131labilecek iddialarda bulunsa da, filmin neden ve nas\u0131l bir H\u0131ristiyanl\u0131k ele\u015ftirisi oldu\u011funu ve yarat\u0131c\u0131n\u0131n epilog sahnesindeki mesaj\u0131n\u0131 anlayabilmemiz i\u00e7in buraya kadar s\u00f6ylediklerimizden fazlas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ve bunun i\u00e7in de Bat\u0131 felsefesinin en sivri dilli, hayat\u0131 en az filmdeki kad\u0131n\u0131nki kadar bir trajediye kurban gitmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Nietzsche\u2019ye ve onun H\u0131ristiyanl\u0131k analizine.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

28 Temmuz 2010 \u00c7ar\u015famba – Efla\u2019ya Her yapt\u0131\u011f\u0131 filmle sinema izleyicisini filmlerini \u2018\u00e7ok iyi\u2019 ya da \u2018berbat\u2019 diye s\u0131n\u0131flayan iki kampa b\u00f6lmeyi, dolay\u0131s\u0131yla dikkatleri filmine \u00e7ekmeyi ba\u015faran Lars von Trier, kariyerimin en iyi filmi diye niteledi\u011fi son filmi Antichrist ile bu kampla\u015fmay\u0131 bir kez daha \u00e7ok iyi i\u015fletiyor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Filmin ilk g\u00f6steriminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 2009 Cannes […]<\/p>\n","protected":false},"author":2168,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkce-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=270"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/270\/revisions\/286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}