{"id":169,"date":"2011-01-10T17:05:05","date_gmt":"2011-01-10T16:05:05","guid":{"rendered":"http:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/?p=169"},"modified":"2011-01-10T17:28:21","modified_gmt":"2011-01-10T16:28:21","slug":"tek-basina-satila%e2%80%99da-dort-saat-jean-genet","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/?p=169","title":{"rendered":"TEK BA\u015eINA – \u015eatila\u2019da D\u00f6rt Saat, Jean Genet"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>\u201c\u015eatila\u2019da ve Sabra\u2019da, yahudi olmayanlar, yahudi olmayanlar\u0131 katletti; bundan bize ne?\u201d Menahem Begin (\u0130srail Meclisi\u2019nde)<\/p>\n

<\/p>\n

Filistinli direni\u015f\u00e7ilerin \u00dcrd\u00fcn\u2019deki Cere\u015f ile Ajlun da\u011flar\u0131nda ge\u00e7irdi\u011fi alt\u0131 ay\u0131, \u00f6zellikle de bu alt\u0131 ay\u0131n ilk haftalar\u0131n\u0131, hi\u00e7 kimse s\u00f6zc\u00fcklere d\u00f6kemez; hi\u00e7bir yaz\u0131 o g\u00fcnleri anlatamaz. Olaylar\u0131n kronolojik listesini \u00e7\u0131karanlar oldu, FK\u00d6\u2019n\u00fcn ba\u015far\u0131lar\u0131 ile ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kaleme alanlar da oldu. Havan\u0131n nas\u0131l oldu\u011fu, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn, topra\u011f\u0131n ve a\u011fa\u00e7lar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 renkler betimlenebilir; ama hafif ba\u015f d\u00f6nmelerini, tozlu patikalardaki yumu\u015fak ve sessiz ad\u0131mlar\u0131, g\u00f6zlerdeki par\u0131lt\u0131y\u0131, direni\u015f\u00e7ilerin hem arkada\u015flar\u0131yla hem de liderleriyle kurduklar\u0131 ili\u015fkinin saydaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131ya yans\u0131tmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. A\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131ndaki herkes ve her \u015fey kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki bu yeni hayattan b\u00fcy\u00fclenmi\u015fti, herkesin heyecandan i\u00e7i titriyor, herkes g\u00fcl\u00fcms\u00fcyordu; bu tatl\u0131 heyecan\u0131n ard\u0131nda dudaklar\u0131 k\u0131p\u0131rdamadan dua eden biri gibi korunmaya al\u0131nm\u0131\u015f, gizli tutulan, herkesten saklanan, hep ayn\u0131 yo\u011funlukta hissedilen garip bir duygu vard\u0131. Her \u015fey herkesindi. Herkes tek ba\u015f\u0131nayd\u0131. Belki de de\u011fildi. Herkes \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde g\u00fcl\u00fcms\u00fcyordu. Siyasi bir karar do\u011frultusunda \u00e7ekildikleri \u00dcrd\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki bu b\u00f6lge, Suriye s\u0131n\u0131r\u0131ndan Salt\u2019a uzan\u0131yordu; bir ucundan \u00dcrd\u00fcn nehri ak\u0131yor, \u00f6teki ucunda Cere\u015f-\u0130rbid yolu g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yordu. Yakla\u015f\u0131k altm\u0131\u015f kilometre boyunca uzanan b\u00f6lgenin yirmi kilometrelik bir i\u00e7 alan\u0131 vard\u0131; buras\u0131 me\u015fe a\u011fa\u00e7lar\u0131yla kapl\u0131, bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan fakir, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00dcrd\u00fcn k\u00f6ylerinin bulundu\u011fu da\u011fl\u0131k bir aland\u0131. Direni\u015f\u00e7iler, a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131nda kamufle edilmi\u015f \u00e7ad\u0131rlarda bir ni\u015fanc\u0131 b\u00f6l\u00fc\u011f\u00fc ile hafif ve yar\u0131 hafif silahlar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir birim olu\u015fturmu\u015flard\u0131. \u00dcrd\u00fcn\u2019den gelebilecek sald\u0131r\u0131larda kullan\u0131lmak \u00fczere bir top, alana yerle\u015ftirilmi\u015fti; gen\u00e7 askerler, silahlar\u0131n\u0131n bak\u0131m\u0131n\u0131 yap\u0131yor, onlar\u0131 temizlemek i\u00e7in s\u00f6k\u00fcyor, \u00f6nce temizleyip sonra ya\u011fl\u0131yor ve h\u0131zla tekrar tak\u0131yorlard\u0131. \u0130\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 silahlar\u0131n\u0131 g\u00f6zleri ba\u011fl\u0131 s\u00f6k\u00fcp tak\u0131yordu; gece \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131nda silahlar\u0131n\u0131 \u00e7abuk ve hatas\u0131z s\u00f6k\u00fcp takmak i\u00e7in bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yap\u0131yorlard\u0131. Askerlerin her biri silah\u0131 ile b\u00fcy\u00fcl\u00fc bir a\u015fk ya\u015f\u0131yordu.
\nAskerler, ergenli\u011fe ge\u00e7er ge\u00e7mez evlerinden ayr\u0131l\u0131p direni\u015f\u00e7i saflar\u0131na kat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in t\u00fcfe\u011fi, g\u00fc\u00e7l\u00fc erkekli\u011fin simgesi ve var olmalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemli ko\u015fulu olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. Kamp b\u00f6lgesinde y\u00fczlerdeki ciddiyet yerini zaman i\u00e7inde g\u00fcl\u00fcmsemeye b\u0131rak\u0131yordu.
\nDireni\u015f\u00e7iler, t\u00fcfekleriyle u\u011fra\u015fmad\u0131klar\u0131 zaman \u00e7ay i\u00e7ip, liderlerini, Filistinli ve ba\u015fka uyruklu zenginleri ele\u015ftiriyor, \u0130srail\u2019e hakaret ediyorlard\u0131. Fakat konu her zaman d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ve zafer kazanarak tamamlayacaklar\u0131 devrime geliyordu, en \u00e7ok devrimden konu\u015fuyorlard\u0131.
\n\u201cFilistinli\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir makalenin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda, i\u00e7inde ya da bir el ilan\u0131nda ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde, akl\u0131ma hemen belli bir yerde (\u00dcrd\u00fcn\u2019de), belli bir zaman diliminde (1970 y\u0131l\u0131n\u0131n ekim, kas\u0131m aral\u0131k, aylar\u0131 ve 1971\u2019in ocak, \u015fubat, mart, nisan aylar\u0131) ya\u015fam\u0131\u015f olan direni\u015f\u00e7iler geliyor; \u00e7\u00fcnk\u00fc ben Filistin Devrimi\u2019ni orada ve o d\u00f6nemde tan\u0131d\u0131m.
\nOrada ya\u015fanan ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fcnler ve var olma mutlulu\u011funun verdi\u011fi g\u00fc\u00e7, ya\u015famdaki g\u00fczelli\u011fin ta kendisidir.
\nO g\u00fcnlerin \u00fczerinden on y\u0131l ge\u00e7ti; bu arada onlarla ilgili hi\u00e7bir \u015fey duymad\u0131m, bir tek direni\u015f\u00e7ilerin L\u00fcbnan\u2019da oldu\u011funu biliyordum. Bat\u0131 bas\u0131n\u0131, Filistin halk\u0131ndan sayg\u0131s\u0131zca hatta k\u00fc\u00e7\u00fcmseme ile s\u00f6z ediyordu. Sonra birden Bat\u0131 Beyrut.<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Foto\u011fraflar iki boyutludur, televizyon ekran\u0131 da \u00f6yledir; ikisinin \u00fczerinde de y\u00fcr\u00fcyemezsiniz. Y\u00fcr\u00fcrken \u00fczerlerinden atlad\u0131\u011f\u0131m, soka\u011f\u0131 bir u\u00e7tan bir uca kaplayan, ayaklar\u0131n\u0131 bir duvara dayay\u0131p, ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6teki duvara yaslam\u0131\u015f, yere \u00e7\u00f6melmi\u015f ya da yay gibi k\u0131vr\u0131lm\u0131\u015f siyah ve \u015fi\u015f cesetlerin hepsi Filistinli ve L\u00fcbnanl\u0131yd\u0131. Sa\u011f kalan halk gibi benim i\u00e7in de \u015eatila\u2019ya, Sabra\u2019ya gitmek, birdirbir oynamaya benziyordu. Darac\u0131k sokaklar bazen bir \u00e7ocuk cesedi y\u00fcz\u00fcnden kapan\u0131yor; sokaklar o kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ve dar, \u00f6l\u00fcler de o kadar \u00e7ok ki. Sokaklar\u0131n kokusu herhalde ya\u015fl\u0131lara tan\u0131d\u0131k geliyordur; ben rahats\u0131z olmad\u0131m kokudan. \u00c7ok sinek vard\u0131. Bir cesedin kafas\u0131ndaki mendili ya da Arap gazetesini kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda, birden havalan\u0131yorlard\u0131. Onlar\u0131 rahats\u0131z etti\u011fim i\u00e7in sinirlenip s\u00fcr\u00fc halinde elime konup beslenecek bir \u015feyler ar\u0131yorlard\u0131. \u0130lk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm ceset, elli ya da altm\u0131\u015f ya\u015flar\u0131nda bir adam\u0131n cesediydi. Beyaz sa\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi; \u00e7\u00fcnk\u00fc kafas\u0131 yar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 (bir balta ile yar\u0131lm\u0131\u015fa benziyordu). Beyninin kararm\u0131\u015f bir par\u00e7as\u0131 yerde, ba\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131nda duruyordu. Siyah, p\u0131ht\u0131la\u015fm\u0131\u015f bir kan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde yat\u0131yordu adam\u0131n \u00f6l\u00fc bedeni. Kemeri iliklenmemi\u015fti, pantolonunun tek bir d\u00fc\u011fmesi kapal\u0131yd\u0131. \u00c7\u0131plak bacaklar\u0131n\u0131n ve ayaklar\u0131n\u0131n baz\u0131 yerleri kara, baz\u0131lar\u0131 koyu mavi, baz\u0131lar\u0131 da mordu; belki de gece ya da g\u00fcn do\u011farken hi\u00e7 beklemedi\u011fi bir anda \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ka\u00e7arken mi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc? Kuveyt Konsoloslu\u011fu\u2019nun kar\u015f\u0131s\u0131ndaki \u015eatila Kamp\u0131\u2019n\u0131n giri\u015f kap\u0131s\u0131n\u0131n hemen sa\u011f\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir sokakta yat\u0131yordu. \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden sonra Kuveyt Konsoloslu\u011fu\u2019nu i\u015fgal eden \u0130srailli askerler ve subaylar, \u015eatila katliam\u0131 s\u0131ras\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey duymad\u0131klar\u0131n\u0131, ku\u015fku uyand\u0131racak hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6rmediklerini iddia etmi\u015flerdi. O zaman herhalde katliam ancak f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131n duyulabildi\u011fi derin bir sessizlik i\u00e7inde yap\u0131ld\u0131.
\nFoto\u011fraf ne sineklerin v\u0131z\u0131lt\u0131s\u0131n\u0131, ne de \u00f6l\u00fcm\u00fcn beyaz, a\u011f\u0131r kokusunu duyurabilir. Bir cesedin yan\u0131ndan \u00f6b\u00fcr\u00fcne atlayarak nas\u0131l y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc de g\u00f6stermez. Bir cesede dikkatle bakarsan\u0131z garip bir \u015feyi fark edersiniz: Cesetteki hayat eksikli\u011fi, g\u00f6z\u00fcn\u00fczde cesedi yok eder, daha do\u011frusu onun h\u0131zla yok olma yolunda ilerledi\u011fini g\u00f6sterir size. Ne kadar yak\u0131n\u0131na giderseniz gidin ona dokunamayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Ona bakarken b\u00f6yle hissedersiniz. Ama yan\u0131na e\u011filip bir kolunu ya da bir parma\u011f\u0131n\u0131 oynatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ceset birden tekrar varl\u0131k kazan\u0131r, canlan\u0131r; neredeyse arkada\u015f\u00e7a bir ifade kaplar y\u00fcz\u00fcn\u00fc.
\nA\u015fk ve \u00f6l\u00fcm. Bu s\u00f6zc\u00fcklerden birini yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, \u00f6teki onun yan\u0131na \u00e7ok yak\u0131\u015f\u0131r. A\u015fk\u0131n ve \u00f6l\u00fcm\u00fcn m\u00fcstehcenli\u011fini alg\u0131lamak i\u00e7in \u015eatila\u2019ya gitmem gerekiyormu\u015f. A\u015fk ve \u00f6l\u00fcm an\u0131nda bedenlerin saklayacak hi\u00e7bir \u015feyleri yoktur; duru\u015flar\u0131, b\u00fck\u00fcl\u00fc\u015fleri, hareketleri, i\u015faretleri, sessizlikleri hem bu d\u00fcnyaya hem de \u00f6teki d\u00fcnyaya aittir. Otuz ile otuz be\u015f ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki bir adam yerde y\u00fcz\u00fckoyun yat\u0131yordu. \u0130nsan v\u00fccudu \u015feklindeki bir sidik torbas\u0131n\u0131 and\u0131ran ceset, g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda \u015fi\u015fmi\u015f ve gerilmi\u015fti; pantolonu her an patlayacakm\u0131\u015f, kal\u00e7as\u0131 ya da bald\u0131rlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Y\u00fcz\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131kta kalan \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 mor ve siyaht\u0131. Dizinin biraz \u00fczerinde, tam oradan y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015f kuma\u015f\u0131n alt\u0131nda bir yara g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Bir s\u00fcng\u00fc m\u00fc, bir b\u0131\u00e7ak m\u0131, yoksa bir han\u00e7er mi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131 o yaray\u0131? Yaran\u0131n \u00fczeri ve \u00e7evresi sinek doluydu. Simsiyah kafas\u0131 bir karpuzdan daha b\u00fcy\u00fckt\u00fc. Ad\u0131n\u0131 sordum, M\u00fcsl\u00fcmand\u0131.<\/p>\n

Kim bu?
\nBir Filistinli, diye k\u0131rk ya\u015f\u0131nda bir adam Frans\u0131zca yan\u0131tlad\u0131 sorumu. Bak\u0131n ne yapm\u0131\u015flar ona!<\/p>\n

Cesedin ayaklar\u0131n\u0131 ve bacaklar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaplayan \u00f6rt\u00fcy\u00fc \u00e7ekti. Bald\u0131rlar\u0131 \u00e7\u0131plak, \u015fi\u015f ve karayd\u0131. Ba\u011fc\u0131klar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f, siyah botlar\u0131n\u0131n i\u00e7indeki ayaklar\u0131 bileklerinden \u00e7ok sert ve kal\u0131n bir iple ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131 (ipin ne kadar sert oldu\u011fu b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 izlerden anla\u015f\u0131l\u0131yordu). Yakla\u015f\u0131k \u00fc\u00e7 metre uzunlu\u011fundaki ipi Bayan S. (Amerikal\u0131) foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekebilsin diye biraz yana ittim. K\u0131rk ya\u015f\u0131ndaki adama cesedin y\u00fcz\u00fcne bak\u0131p bakamayaca\u011f\u0131m\u0131 sordum.<\/p>\n

\u0130sterseniz bak\u0131n, ama bunu kendiniz yap\u0131n.
\nKafas\u0131n\u0131 \u00e7evirmeme yard\u0131m eder misiniz?
\nHay\u0131r.
\nBu ipin ucundan tutup onu sokaklarda s\u00fcr\u00fcklediler mi?
\nBilmiyorum, bay\u0131m.
\nKim ba\u011flad\u0131 onu b\u00f6yle?
\nBilmiyorum, bay\u0131m.
\nKomutan Haddad\u2019\u0131n adamlar\u0131 m\u0131?
\nBilmiyorum.
\n\u0130srailliler mi?
\nBilmiyorum.
\nKataebler mi?
\nBilmiyorum.
\nOnu tan\u0131yor muydunuz?
\nEvet.
\n\u00d6l\u00fcrken yan\u0131nda m\u0131yd\u0131n\u0131z?
\nEvet.
\nKim \u00f6ld\u00fcrd\u00fc onu?
\nBilmiyorum.<\/p>\n

Beni ve cesedi orada b\u0131rak\u0131p elinden geldi\u011fince h\u0131zl\u0131 y\u00fcr\u00fcyerek ayr\u0131ld\u0131. Biraz uzakla\u015ft\u0131ktan sonra d\u00f6n\u00fcp bana bakt\u0131 ve bir yan soka\u011fa sap\u0131p g\u00f6zden kayboldu.
\n\u015eimdi hangi soka\u011fa girmeliydim? Elli ya\u015flar\u0131nda adamlar, yirmi ya\u015flar\u0131nda gen\u00e7ler, ya\u015fl\u0131 Arap kad\u0131nlar\u0131 kolumdan tutup beni farkl\u0131 y\u00f6nlere \u00e7eki\u015ftiriyorlard\u0131. Sanki her bir kolunda y\u00fczlerce \u00f6l\u00fc olan, bir r\u00fczg\u00e2rg\u00fcl\u00fcne kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131m.
\n\u015eu s\u00f6zleri, neden yaz\u0131m\u0131n bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc se\u00e7ti\u011fimi bilmeden eklemek istiyorum: \u201cFrans\u0131zlar yavan bir deyim olan, \u201cpis i\u015f\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131k s\u0131k kullan\u0131rlar. \u0130srail ordusu \u201cpis i\u015flerini\u201d nas\u0131l Kataeblere ya da Haddad yanl\u0131lar\u0131na yapt\u0131rd\u0131ysa, \u0130\u015f\u00e7i Partisi de \u201cpis i\u015flerini\u201d Likoud, Begin, Sharon ile Shamir\u2019e yapt\u0131rd\u0131lar.\u201d 19 Eyl\u00fcl Pazar sabah\u0131 h\u00e2l\u00e2 Beyrut\u2019ta olan, Filistinli gazeteci R.\u2019nin s\u00f6zleriydi bunlar.
\n\u0130\u015fkence g\u00f6rm\u00fc\u015f b\u00fct\u00fcn bu kurbanlar\u0131n aras\u0131ndayken, onlar\u0131n yan\u0131ndayken zihnimde \u201cg\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan biri\u201d var: \u0130\u015fkenceci nas\u0131l biriydi? Kimdi o? Onu hem g\u00f6r\u00fcyorum, hem g\u00f6remiyorum. Tam g\u00f6r\u00fcyorum dedi\u011fimde g\u00f6zlerimi oymaya ba\u015fl\u0131yor, hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remiyorum. Bu i\u015fkencecinin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc, ancak g\u00fcne\u015fin ve sinek bulutlar\u0131n\u0131n sald\u0131r\u0131s\u0131 alt\u0131nda eriyen \u00f6l\u00fclerin duru\u015flar\u0131, bacaklar\u0131n\u0131n ve kollar\u0131n\u0131n b\u00fck\u00fcl\u00fc\u015fleri ve tuhaf hareketleri \u00e7izebilir.
\nL\u00fcbnan\u2019da iki taraf\u0131n da girmedi\u011fi b\u00f6lgeyi koruyan yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7ler, gitmeleri gereken resmi tarihten yirmi d\u00f6rt ya da otuz alt\u0131 saat \u00f6nce, Be\u015fir Gamayel\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden tam bir g\u00fcn \u00f6nce sanki ka\u00e7\u0131yormu\u015f gibi arkalar\u0131na bakmadan \u00fclkelerine d\u00f6nd\u00fcler. \u0130talyanlar, L\u00fcbnan\u2019a iki g\u00fcn gecikmeli olarak gemiyle gelip Hercules u\u00e7aklar\u0131yla buradan ayr\u0131ld\u0131lar; Amerikal\u0131 denizciler, Frans\u0131z para\u015f\u00fct\u00e7\u00fcler ve \u0130talyan bersaglieri\uf02a ani bir \u015fekilde b\u00f6lgeyi terk etti. Bu durumda Filistinlilerin \u015fu d\u00fc\u015f\u00fcnceye kap\u0131lmalar\u0131 mant\u0131ks\u0131z m\u0131d\u0131r? \u201cAmerikal\u0131lar, Frans\u0131zlar ve \u0130talyanlar, Kataeblerin \u00fcss\u00fcn\u00fcn bombalanmas\u0131na kar\u0131\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmemek i\u00e7in h\u0131zla L\u00fcbnan\u2019dan ayr\u0131ld\u0131lar.\u201d
\n\u00c7ok \u00e7abuk ve erken terk ettiler L\u00fcbnan\u2019\u0131. \u0130srail kendisiyle s\u0131k s\u0131k \u00f6v\u00fcn\u00fcyor; \u00e7arp\u0131\u015fmalardaki ba\u015far\u0131s\u0131yla, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u00f6n haz\u0131rl\u0131klar\u0131yla, ko\u015fullar\u0131 kendi lehine \u00e7evirmesiyle ve kendi lehine olacak ko\u015fullar\u0131 bizzat yaratmas\u0131yla s\u00fcrekli \u00f6v\u00fcn\u00fcyor. Duruma g\u00f6z atal\u0131m: FK\u00d6, zafer kazand\u0131\u011f\u0131 Beyrut\u2019tan eskort gemilerin e\u015fli\u011findeki Yunan band\u0131ral\u0131 bir gemiyle ayr\u0131l\u0131yor. Be\u015fir, elinden geldi\u011fi kadar saklanarak \u0130srail\u2019de Begin\u2019i ziyaret ediyor. \u00dc\u00e7 ordu (Amerikan, Frans\u0131z ve \u0130talyan askerleri) koruduklar\u0131 b\u00f6lgeden Pazartesi ayr\u0131l\u0131yorlar. Sal\u0131 g\u00fcn\u00fc Be\u015fir \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Tsahal\uf02a, \u00c7ar\u015famba sabah\u0131 Bat\u0131 Beyrut\u2019a geliyor. Be\u015fir\u2019in cenaze t\u00f6reninin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcn sabah\u0131nda \u0130srail askerleri limandan geliyormu\u015f gibi Beyrut\u2019a giriyorlar. Sekizinci kattaki evimin penceresinden d\u00fcrb\u00fcnle bakt\u0131\u011f\u0131mda onlar\u0131 tek s\u0131ra halinde, birbirinin pe\u015fi s\u0131ra y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6r\u00fcyorum. Hi\u00e7bir \u015fey olmamas\u0131na \u015fa\u015f\u0131r\u0131yorum; \u00e7\u00fcnk\u00fc uza\u011fa ni\u015fan alabilen iyi bir t\u00fcfekle hepsi \u00f6ld\u00fcr\u00fclebilirdi. Vah\u015fetleri kendilerinden \u00f6nce gelmi\u015fti kente.
\nArkalar\u0131ndan da tanklar geliyor. Onlar\u0131n arkas\u0131nda da cipler.
\nBu uzun sabah y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnden yorgun d\u00fc\u015fen \u0130srailli askerler, Frans\u0131z Konsoloslu\u011fu\u2019nun yan\u0131nda duruyorlar. \u00d6nlerine ge\u00e7en tanklar, do\u011frudan Hamra\u2019ya giriyorlar. Askerler aralar\u0131nda on metre b\u0131rakarak kald\u0131r\u0131ma oturuyorlar; t\u00fcfekleri \u00f6nlerinde, s\u0131rtlar\u0131 Konsolosluk\u2019un duvar\u0131na dayal\u0131. Uzun g\u00f6vdeleri ile iki bacak eklenmi\u015f boa y\u0131lanlar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar g\u00f6z\u00fcme.
\nL\u00fcbnanl\u0131 bir yazar bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201c\u0130srail, Amerikal\u0131 temsilci Habib\u2019e Bat\u0131 Beyrut\u2019a ayak basmayaca\u011f\u0131na ve \u00f6zellikle Filistin kamplar\u0131ndaki sivil halk\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131s\u0131zl\u0131k etmeyece\u011fine s\u00f6z vermi\u015fti. Reagan\u2019\u0131n ayn\u0131 s\u00f6z\u00fc verdi\u011fi mektup h\u00e2l\u00e2 Arafat\u2019\u0131n elindedir. Habib b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Arafat\u2019a \u0130srail\u2019deki dokuz bin tutuklunun sal\u0131verilece\u011fine dair bir s\u00f6z vermi\u015fti. Per\u015fembe g\u00fcn\u00fc \u015eatila ve Sabra katliamlar\u0131 ba\u015flad\u0131. \u0130srail, kamplara d\u00fczen getirirken ortal\u0131\u011f\u0131 \u201ckan g\u00f6l\u00fcne\u201d \u00e7evirmekten ka\u00e7\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti. Ama her taraf birden \u201ckan g\u00f6l\u00fcne\u201d d\u00f6nd\u00fc.\u201d
\nBa\u015fka bir L\u00fcbnanl\u0131 da \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201c\u0130srail, her t\u00fcrl\u00fc su\u00e7lamadan kendisini kolayca aklayacak. Avrupa\u2019daki gazetelerde \u00e7\u0131kan yaz\u0131larda daha \u015fimdiden \u0130srail\u2019in su\u00e7suzlu\u011fundan s\u00f6z ediliyor. Avrupal\u0131 gazetecilerden hi\u00e7biri \u015eatila\u2019da Per\u015fembeyi Cumaya, Cumay\u0131 da Cumartesiye ba\u011flayan gecelerde \u0130branice konu\u015fuldu\u011funu yazmayacakt\u0131r.\u201d
\n\u015eatila\u2019da cesetlerin \u00fczerinden atlamadan y\u00fcr\u00fcmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi; her bir karesinde ba\u015fka bir zorlukla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan ac\u0131 dolu bir k\u0131zmabirader oyunu oynuyor gibiydi insan. Oyunun sonunda ise \u015eatila ve Sabra topraklar\u0131n\u0131n \u00fczerinden grayderler ge\u00e7iyor ve ortaya d\u00fcmd\u00fcz bir mezarl\u0131k \u00e7\u0131k\u0131yordu. Birden Filistinli kad\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, bir mucize gibi kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Sa\u00e7lar\u0131 gri oldu\u011funa g\u00f6re ya\u015fl\u0131 olmal\u0131yd\u0131. S\u0131rt\u00fcst\u00fc yat\u0131yordu; molozlar\u0131n, tu\u011flalar\u0131n, erimi\u015f demir par\u00e7alar\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00f6ylece at\u0131lm\u0131\u015f gibiydi. Bileklerini birbirine ba\u011flayan, ip ve kuma\u015ftan yap\u0131lm\u0131\u015f, \u00f6rg\u00fc \u015feklinde, garip ba\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnce \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m; sanki \u00e7arm\u0131ha geriyorlarm\u0131\u015f gibi \u00f6nce kollar\u0131n\u0131 yukar\u0131ya kald\u0131rm\u0131\u015flar, sonra bileklerini ba\u011flam\u0131\u015flard\u0131. Siyah ve \u015fi\u015f y\u00fcz\u00fc g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne bak\u0131yordu; sineklerden kapkara olmu\u015f a\u011fz\u0131ndaki di\u015fler beyaz g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Mimiksiz y\u00fcz\u00fcn\u00fc buru\u015fturmu\u015f gibiydi, ama g\u00fcl\u00fcms\u00fcyormu\u015f gibi de g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, kesintisiz ve sessiz bir \u00e7\u0131\u011fl\u0131k dudaklar\u0131ndan d\u00f6k\u00fcl\u00fcyormu\u015f gibi bir hali de vard\u0131. Siyah y\u00fcn \u00e7oraplar vard\u0131 bacaklar\u0131nda; pembe ve gri \u00e7i\u00e7ekli elbisesini ya yukar\u0131 do\u011fru \u00e7ekmi\u015flerdi ya da elbise \u00e7ok k\u0131sayd\u0131. \u015ei\u015fmi\u015f, siyah bald\u0131rlar\u0131nda mor ve eflatun yanaklar\u0131 ile uyum i\u00e7inde mor lekeler vard\u0131. Bunlar yara izleri miydi, yoksa g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda \u00e7\u00fcr\u00fcmenin bedendeki do\u011fal tahribat\u0131 m\u0131yd\u0131?<\/p>\n

Ona dip\u00e7ikle mi vurdular?
\nBak\u0131n bay\u0131m, ellerine bak\u0131n!
\nEllerini fark etmemi\u015ftim. Elleri a\u00e7\u0131k duruyordu ve on parma\u011f\u0131 da kesilmi\u015fti, san\u0131yorum bir bah\u00e7e makas\u0131yla. Makas\u0131 bulduklar\u0131na b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla \u00e7ok sevinen askerler, kad\u0131n\u0131n parmaklar\u0131n\u0131 \u015f\u0131mar\u0131k \u00e7ocuklar gibi g\u00fcl\u00fcp ba\u011f\u0131ra \u00e7a\u011f\u0131ra \u015fark\u0131 s\u00f6yleyerek kesmi\u015flerdir.
\nBak\u0131n, bay\u0131m!
\nParmaklar\u0131n u\u00e7lar\u0131, eklemleri ve t\u0131rnaklar\u0131yla beraber yerde, tozun i\u00e7indeydiler. Son derece do\u011fal ve s\u0131radan bir \u015fey yap\u0131yormu\u015f gibi abart\u0131s\u0131z bir y\u00fcz ifadesi ile \u00f6l\u00fclerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 i\u015fkencenin izlerini bana g\u00f6steren gen\u00e7 adam, Filistinli kad\u0131n\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc ve ellerini bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131 ile yava\u015f\u00e7a \u00f6rtt\u00fc. P\u00fcrt\u00fckl\u00fc bir kartonu da bacaklar\u0131n\u0131n \u00fczerine koydu. Kad\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131mda art\u0131k yaln\u0131zca \u00fczerinde sineklerin u\u00e7u\u015ftu\u011fu, pembe ve gri bir kuma\u015f y\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyordum.
\n\u00dc\u00e7 gen\u00e7 adam beni bir soka\u011fa g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.
\nSiz i\u00e7eri girin bay\u0131m, biz sizi d\u0131\u015far\u0131da bekleyece\u011fiz.
\nY\u0131k\u0131lm\u0131\u015f iki katl\u0131 bir evin ayakta kalan odalar\u0131ndan birine girdim. Huzurlu, insan\u0131 i\u00e7eri \u00e7a\u011f\u0131ran, neredeyse mutluluk dolu diyebilece\u011fim s\u0131cak bir havas\u0131 vard\u0131 odan\u0131n. Bir zamanlar insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir evin s\u0131cak havas\u0131n\u0131 \u015fimdi o evden kalanlar ya\u015fat\u0131yordu. Y\u0131k\u0131k duvarlar\u0131ndan birinin k\u00f6\u015fesini b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f yosun; ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde koltuk olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm, sonra \u00fc\u00e7l\u00fc bir araba koltu\u011fu (b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla eski p\u00fcsk\u00fc bir Mercedes\u2019ten \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f) oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131m \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck minder; bir kanepe ve \u00fczerinde de\u011fi\u015fik \u00e7i\u00e7ek desenleri olan, parlak renkli bir kuma\u015f ile kapl\u0131 yast\u0131klar; art\u0131k sesi duyulmayan k\u00fc\u00e7\u00fck bir radyo ve mumlar\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f iki b\u00fcy\u00fck \u015famdan odan\u0131n bir zamanlar ya\u015fanan bir mek\u00e2n oldu\u011funu g\u00f6steriyordu. Yerde bo\u015f mermi kovanlar\u0131ndan dokunmu\u015f bir hal\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen odada huzurlu bir hava vard\u0131. Birden sanki cereyan yapm\u0131\u015f gibi h\u0131zla kap\u0131 kapand\u0131. Mermi kovanlar\u0131n\u0131n \u00fczerine bas\u0131p \u00f6b\u00fcr odaya a\u00e7\u0131lan kap\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne geldim, kap\u0131y\u0131 a\u00e7mak i\u00e7in zorlamam gerekti. Kap\u0131ya bir bot s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131; y\u00fcz\u00fckoyun yatan iki erkek cesedinin yan\u0131nda s\u0131rt\u00fcst\u00fc yatan bir cesedin topu\u011fu s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Buradaki \u00fc\u00e7 ceset de yine mermi kovanlar\u0131ndan dokunmu\u015f ba\u015fka bir hal\u0131n\u0131n \u00fczerinde yat\u0131yordu. Kovanlara bas\u0131nca birka\u00e7 kez aya\u011f\u0131m kayd\u0131, az kals\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcyordum. Bu odan\u0131n arkas\u0131nda ba\u015fka bir kap\u0131 daha vard\u0131. Bu kap\u0131n\u0131n kolu yoktu, kilitli de de\u011fildi. \u00d6l\u00fclerin \u00fczerinden \u00e7ukurlar\u0131n \u00fcst\u00fcnden z\u0131plar gibi atlayarak ge\u00e7tim. Girdi\u011fim bu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc odada bir yata\u011f\u0131n \u00fczerinde \u00fcst \u00fcste yatan d\u00f6rt ceset vard\u0131. Sanki her biri alt\u0131ndakini korumak i\u00e7in yata\u011fa kapaklanm\u0131\u015f ya da erotik bir sahne ya\u015famak i\u00e7in bu pozisyonu alm\u0131\u015ft\u0131. Birbirine kalkan olan bu cesetlerden yay\u0131lan keskin, ama k\u00f6t\u00fc olmayan bir koku oday\u0131 kaplam\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k kokular\u0131n ve sineklerin bana al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m. Bu y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 kaplayan huzurlu havay\u0131 bozmuyordum.
\nPer\u015fembe, Cuma ve Cumartesi geceleri kimse onlar\u0131 ziyaret etmedi herhalde, diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm.
\nAma i\u00e7imden bir ses benden \u00f6nce birinin buraya girip \u00f6l\u00fcleri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyordu. \u00dc\u00e7 gen\u00e7, beni evin baya\u011f\u0131 uza\u011f\u0131nda bekliyorlard\u0131, a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 ve burunlar\u0131n\u0131 mendille kapatm\u0131\u015flard\u0131. Tam evden \u00e7\u0131karken tuhaf bir d\u00fc\u015f\u00fcnce kaplad\u0131 zihnimi ve g\u00fcl\u00fcmsemeye ba\u015flad\u0131m. Bu kadar \u00f6l\u00fcye tabut yapacak say\u0131da marangoz ve tahtan\u0131n bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Neden tabut i\u00e7inde g\u00f6m\u00fcleceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm ki? \u00d6l\u00fc kad\u0131n ve erkekler M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131; M\u00fcsl\u00fcmanlar kefen bezine sar\u0131l\u0131p g\u00f6m\u00fcl\u00fcrlerdi. Bu kadar \u00e7ok say\u0131da \u00f6l\u00fc i\u00e7in ka\u00e7 metre kefen bezi gerekecekti? Arkalar\u0131ndan ka\u00e7 saat dua edilecekti? Birden burada duyulmas\u0131 gereken dua seslerinin eksikli\u011fini hissettim.
\nGelin bay\u0131m buraya, \u00e7abuk gelin!
\nKap\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bu bir anl\u0131k tuhaf d\u00fc\u015f\u00fcncelerin etkisiyle ad\u0131mlar\u0131m\u0131n h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyim. B\u00f6yle tuhaf \u015feyler d\u00fc\u015f\u00fcnmemde d\u00fcn Filistinli bir kad\u0131n arkada\u015f\u0131m\u0131n s\u00f6ylediklerinin de pay\u0131 var:
\nAnahtarlar\u0131m\u0131 (evinin anahtarlar\u0131ndan m\u0131 yoksa arabas\u0131n\u0131n anahtar\u0131ndan m\u0131 s\u00f6z etti\u011fini sormad\u0131m, \u201canahtarlar\u0131m\u0131\u201d dedi\u011fini an\u0131ms\u0131yorum yaln\u0131zca) getirmelerini bekliyordum. O s\u0131rada ya\u015fl\u0131 bir adam ko\u015farak ge\u00e7ti. Nereye gitti\u011fini sordum ona. Mezarc\u0131 oldu\u011funu, mezarl\u0131\u011f\u0131n bombaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onun i\u00e7in yard\u0131m aramaya gitti\u011fini s\u00f6yledi. \u00d6l\u00fclerin kemikleri havada u\u00e7u\u015fuyormu\u015f. Ya\u015fl\u0131 adam ko\u015farken \u201cKemikleri toplamak i\u00e7in yard\u0131ma ihtiyac\u0131m var\u201d dedi.
\nBunu anlatan arkada\u015f\u0131m san\u0131yorum H\u0131ristiyand\u0131. Ba\u015fka \u015feyler de anlatt\u0131 bana:
\nHava bombas\u0131n\u0131n iki y\u00fcz elli ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn bir sand\u0131k bulduk. Ortodoks Kilisesi\u2019nin mezarl\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u00e7ukur kazm\u0131\u015flard\u0131. Sand\u0131\u011f\u0131 cesetlerle doldurup o \u00e7ukura bo\u015falt\u0131yorduk. Bombalar tepemizde patlarken toplayabildi\u011fimiz cesetleri ve kopmu\u015f organlar\u0131 elimizdeki sand\u0131\u011fa dolduruyor, sonra gidip \u00e7ukura d\u00f6k\u00fcyorduk.
\n\u00dc\u00e7 ayd\u0131r insan ellerinin iki ayr\u0131 i\u015flevi var: G\u00fcnd\u00fczleri hissetmeye ve dokunmaya, geceleri ise g\u00f6rmeye yar\u0131yorlar. Elektrik kesintileri y\u00fcz\u00fcnden herkes k\u00f6rlerin yapt\u0131\u011f\u0131 al\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapmak zorunda kald\u0131; insanlar, sekiz katl\u0131 binalar\u0131n beyaz mermerden merdivenlerini geceleri d\u00fc\u015fmeden \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in g\u00fcnde iki ya da \u00fc\u00e7 kez \u00e7\u0131k\u0131p al\u0131\u015ft\u0131rma yap\u0131yorlar. Evlerdeki her bo\u015f kovaya su doldurduk. \u0130srailli askerler, Bat\u0131 Beyrut\u2019a girip yeni ya\u015fam\u0131n kurallar\u0131n\u0131 \u0130branice a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131ndan beri telefonlar da kesildi. Beyrut\u2019un \u00e7evresindeki t\u00fcm yollar kapat\u0131ld\u0131. Merkeba tanklar\u0131 kentte dola\u015farak her yerin izlendi\u011fini belli ediyorlard\u0131; tanklar\u0131n belli bir yerde durmamas\u0131n\u0131n bir nedeni de i\u00e7indekilerin sabit bir hedef haline gelmekten korkmalar\u0131yd\u0131. Bat\u0131 Beyrut\u2019ta saklanmay\u0131 ba\u015faran Morabitoune birliklerinin ve milislerin sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan korkuyorlard\u0131.
\n\u0130srail ordusunun kente girdi\u011fi g\u00fcn\u00fcn ertesi g\u00fcn\u00fc kentteki \u00f6zg\u00fcr insanlar birer tutuklu olmu\u015flard\u0131; ancak insanlar korkudan \u00e7ok tiksinti duyduklar\u0131 i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerini g\u00f6r\u00fcnce endi\u015feye kap\u0131lmak yerine onlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyi ye\u011flediler. Askerlerin hi\u00e7biri ne g\u00fcl\u00fcyor, ne de g\u00fcl\u00fcms\u00fcyordu. Ne yumurta ile ne de \u00e7i\u00e7ek ile kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015flard\u0131.
\nBe\u015fir\u2019in babas\u0131 Pierre Gemayel, L\u00fcbnan televizyonuna \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130nce y\u00fczl\u00fc, g\u00f6zleri i\u00e7eri \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f, bu\u011fulu bak\u0131\u015fl\u0131, \u00e7ok ince dudakl\u0131 bir adamd\u0131. Y\u00fcz\u00fcnde tek bir ifade vard\u0131; \u00e7\u0131plak vah\u015fetin ac\u0131 ifadesi yerle\u015fmi\u015fti y\u00fcz\u00fcne.
\nYollar kapand\u0131\u011f\u0131ndan, telefonlar kesildi\u011finden beri d\u00fcnya ile olan ba\u011flant\u0131m kopmu\u015ftu; i\u015fte o anlarda ya\u015fam\u0131mda ilk kez Filistinli oldu\u011fumu ve \u0130srail\u2019den nefret etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 hissettim.
\nBeyrut-Damas yolunun yak\u0131n\u0131ndaki stadyum bombard\u0131man u\u00e7aklar\u0131 taraf\u0131ndan bombalan\u0131p neredeyse y\u0131k\u0131nt\u0131 haline getirilmi\u015fti; \u015fimdi orada L\u00fcbnanl\u0131lar b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla kendi elleriyle tahrip ettikleri silahlar\u0131 \u0130srailli g\u00f6revlilere teslim ediyorlar.
\nBenim oturdu\u011fum apartmanda herkesin bir radyosu var. Genelde Kataeb Radyosu\u2019nu, Morabitounes Radyosunu, Amman Radyosu\u2019nu, Kud\u00fcs Radyosu\u2019nu (Frans\u0131zca yay\u0131n yap\u0131yor) ve L\u00fcbnan Radyosu\u2019nu dinliyoruz.
\nFilistinli bir milisin s\u00f6yledikleri: \u201c\u0130srail ile \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc ba\u011flant\u0131lar\u0131m\u0131z var. Bu ba\u011flant\u0131lar ile bize bombalar, tanklar, askerler, sebze ve meyve geliyor. Yine bu ba\u011flant\u0131lar sonucunda askerlerimiz, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z Filistin\u2019e gidiyorlar. Aram\u0131zda hi\u00e7 bitmeyen bir ili\u015fki var, onlar\u0131n topraklar\u0131 ile bizim topraklar aras\u0131ndaki gidip gelmeler hi\u00e7 bitmiyor. Onlar\u0131n da dedi\u011fi gibi, biz onlara \u0130brahim\u2019in zaman\u0131ndan beri ba\u011fl\u0131y\u0131z; onlar gibi biz de \u0130brahim\u2019in \u00e7ocuklar\u0131y\u0131z, \u0130brahim\u2019in soyundan geliyor, o dili konu\u015fuyoruz\u2026 \u0130\u015fin k\u0131sas\u0131 onlar bizim topraklar\u0131m\u0131z\u0131 i\u015fgal ediyorlar; bizi yutuyorlar, bo\u011fuyorlar ve sonra da bize sar\u0131lmak istiyorlar. Bizim karde\u015f \u00e7ocuklar\u0131 oldu\u011fumuzu s\u00f6yl\u00fcyorlar. Onlara s\u0131rt \u00e7evirdi\u011fimiz i\u00e7in \u00fcz\u00fcl\u00fcyorlar. Asl\u0131nda hem bize, hem de kendilerine k\u0131zmalar\u0131 laz\u0131m.\u201d
\n***
\nDevrimcilerin kendilerine has bir g\u00fczelli\u011fi oldu\u011funu iddia etmek, beraberinde birka\u00e7 sorunu getiriyor. Ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n zor oldu\u011fu, y\u0131k\u0131k d\u00f6k\u00fck yerlerde ya\u015fayan, yeni ergenli\u011fe ge\u00e7mi\u015f \u00e7ocuklar\u0131n y\u00fczlerinin, bedenlerinin, hareketlerinin ve bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fczel oldu\u011funu; bu halleriyle direni\u015f\u00e7ilere benzediklerini herkes bilir. Bir\u00e7ok insan kamp yerlerindeki \u00e7ocuklar\u0131n b\u00f6yle bir g\u00fczelli\u011fe sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Neden b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klanabilir: Tenlerden eski kurallar\u0131 \u00e7i\u011fneyen, yeni bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck duygusu f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r ve babalar ile b\u00fcy\u00fckbabalar g\u00f6zlerdeki par\u0131lt\u0131y\u0131 s\u00f6nd\u00fcrmekte, \u015fakaklardaki hareketi durdurmakta ve damarlarda akan kan\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 kesmekte zorlan\u0131rlar.
\n1971 ilkbahar\u0131nda Filistin \u00fcslerinde bu devrimci g\u00fczelli\u011fi, direni\u015f\u00e7ilerin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile canlanan ormana yava\u015f yava\u015f egemen olmu\u015ftu. Kamplarda ise farkl\u0131 bir g\u00fczellik vard\u0131; kad\u0131nlardan ve \u00e7ocuklardan yay\u0131lan daha sessiz bir g\u00fczellikti bu. Kamplar, \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n oldu\u011fu \u00fcslerden gelen \u0131\u015f\u0131kla ayd\u0131nlan\u0131yordu. Kad\u0131nlar\u0131n nas\u0131l bu kadar parlak bir g\u00fczelli\u011fe b\u00fcr\u00fcnd\u00fcklerini anlatmak i\u00e7in uzun ve karma\u015f\u0131k bir tart\u0131\u015fman\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralamak gerekir. Filistinli kad\u0131nlar, direni\u015fi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken ve devrimin olmas\u0131 ile ya\u015fanacak de\u011fi\u015fiklikleri \u015fimdiden kabul ederken erkeklerden ve \u00e7arp\u0131\u015fma alan\u0131ndaki direni\u015f\u00e7ilerden bile daha g\u00fc\u00e7l\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Geleneklerine \u00e7oktan kar\u015f\u0131 gelmi\u015flerdi: Erkeklerin g\u00f6zlerinin i\u00e7ine bak\u0131yor, pe\u00e7e takmay\u0131 reddediyor, sa\u00e7lar\u0131n\u0131 tamamen kapatm\u0131yor, bazen sa\u00e7lar\u0131n\u0131 hi\u00e7 \u00f6rtmeden dola\u015f\u0131yor, sert bir ses tonuyla konu\u015fuyorlard\u0131. \u00c7\u0131kt\u0131klar\u0131 bu yolda en k\u0131sa s\u00fcrede yapmalar\u0131 gereken, en basit eylem, \u015fu an ne oldu\u011funu bilmedikleri yeni d\u00fczene do\u011fru ilerlemekti. Yeni d\u00fczen ile ilgili kesin fikirleri olmasa da kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fece\u011fini, erkeklerin de gururlu bir ya\u015fama ad\u0131m ataca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Devrim kahramanlar\u0131n\u0131n hem kar\u0131s\u0131, hem annesi olmaya haz\u0131rd\u0131lar; \u015fimdiye kadar devrimcilerin kar\u0131s\u0131 ve annesi olmu\u015flard\u0131 zaten.
\nAjloun da\u011flar\u0131ndaki direni\u015f\u00e7iler belki de r\u00fcyalar\u0131nda k\u0131zlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131; daha do\u011frusu her biri uyurken yan\u0131nda kendisine sar\u0131lm\u0131\u015f bir k\u0131z varm\u0131\u015f gibi hareket ediyordu, silahl\u0131 direni\u015f\u00e7ilerin kahkahalar\u0131n\u0131n ve bedenlerindeki zarafet ile g\u00fcc\u00fcn kayna\u011f\u0131nda bu hayal vard\u0131. Devrim \u00f6ncesi g\u00fcnlerin heyecan\u0131na belli belirsiz bir erotizm de e\u015flik ediyordu. Direni\u015f\u00e7ilerin bedenlerine d\u00fc\u015fen parlak k\u0131ra\u011f\u0131lar, hareketlerini zarifle\u015ftiriyordu.
\nZay\u0131f ama g\u00fc\u00e7l\u00fc duran bir kad\u0131n\u0131 Ajloun\u2019da ge\u00e7irdi\u011fim bir ay boyunca, her g\u00fcn g\u00f6rd\u00fcm. Kad\u0131n\u0131 her g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde yere \u00e7\u00f6melmi\u015f oluyordu; And Da\u011flar\u0131\u2019ndaki K\u0131z\u0131lderililier, siyah Afrikal\u0131lar, Tokyo\u2019nun Dokunulmazlar\u0131, pazar yerindeki \u00c7ingeneler gibi tehlike an\u0131nda her an kalk\u0131p ko\u015fmaya haz\u0131r bir halde yere \u00e7\u00f6meliyordu. A\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131ndaki \u00e7ok \u00e7abuk in\u015fa edilmi\u015f, betonarme, k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6zetleme evinin \u00f6n\u00fcnde yere \u00e7\u00f6melirdi. Ayaklar\u0131 \u00e7\u0131plakt\u0131, \u00fczerinde kenarlar\u0131 ve kollar\u0131 \u015feritli, siyah bir elbise vard\u0131. Y\u00fcz\u00fcnde ciddi, ama kaba olmayan; yorgun, ama b\u0131kk\u0131n olmayan bir ifade vard\u0131. Komandolar\u0131n \u015fefi, i\u00e7inde \u00e7ok az e\u015fya olan oday\u0131 toplad\u0131ktan sonra ona i\u015faret ederdi. \u0130\u015fareti g\u00f6r\u00fcnce odaya girerdi. Kap\u0131y\u0131 arkas\u0131ndan \u00e7ekerdi, kilitlemezdi. Sonra tek bir kelime s\u00f6ylemeden, g\u00fcl\u00fcmsemeden odadan \u00e7\u0131kard\u0131; \u00e7\u0131plak ayaklar\u0131yla Jerash\u2019a kadar y\u00fcr\u00fcy\u00fcp Beka kamp\u0131na giderdi. G\u00f6zetleme evinde ona ayr\u0131lan odada iki siyah ete\u011fini kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve eteklerinin astarlar\u0131na dikilmi\u015f olan zarflar\u0131 ve mektuplar\u0131 tek tek s\u00f6k\u00fcp onlar\u0131 paketledikten sonra kap\u0131ya bir kez vurdu\u011funu biliyordum. Paketi komandolar\u0131n \u015fefine teslim edip tek kelime etmeden giderdi. Ertesi g\u00fcn yine gelirdi.
\nOndan daha ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar, yuvam\u0131z dedikleri yerin kararm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 ta\u015ftan ibaret oldu\u011funu s\u00f6yleyip g\u00fcl\u00fcyorlard\u0131. Djebel Hussein\u2019de (Amman) bu \u00fc\u00e7 ta\u015fa \u201cevimiz\u201d diyorlard\u0131. Bana \u00fc\u00e7 ta\u015f\u0131 ve aralar\u0131nda yanan ate\u015fi g\u00f6sterirken bir \u00e7ocu\u011fun ses tonuyla konu\u015fup g\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. \u201c\u0130\u015fte darna\u201d diyorlard\u0131. Bu ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar ne devrimde, ne de Filistin direni\u015finde yer al\u0131yorlard\u0131; onlar, umudunu yitirmi\u015f ne\u015fenin ta kendisiydiler. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 ayd\u0131nlatan g\u00fcne\u015f, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde yava\u015f yava\u015f yer de\u011fi\u015ftiriyordu. Kolunuzun, parma\u011f\u0131n\u0131z\u0131n g\u00f6lgesi gitgide inceliyordu. G\u00f6lgeleri g\u00f6r\u00fcyor, ama bu g\u00f6lgelerin kimin topra\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu bilmiyordunuz. Fransa, \u0130ngiltere, T\u00fcrkiye ve Amerika\u2019n\u0131n benimsedi\u011fi siyasi ve idari bir varsay\u0131ma g\u00f6re \u00dcrd\u00fcn topraklar\u0131yd\u0131 buras\u0131. \u201cUmudunu yitirmi\u015f ne\u015fe\u201d, t\u00fcm ne\u015fe t\u00fcrleri i\u00e7inde en canl\u0131 olan\u0131d\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc en h\u00fcz\u00fcnl\u00fcleridir. Ya\u015fl\u0131 kad\u0131nlar, daha onlar on alt\u0131 ya\u015f\u0131ndayken bile var olmayan bir Filistin\u2019in \u00f6zlemini \u00e7ekiyorlard\u0131; ama i\u015fte en sonunda onlar\u0131n da topraklar\u0131 olmu\u015ftu. Topra\u011f\u0131n ne \u00fcst\u00fcnde, ne de alt\u0131ndayd\u0131lar; yapt\u0131klar\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck bir hareketin bile yanl\u0131\u015f oldu\u011fu, tekin olmayan bir alandayd\u0131lar. Seksen ya\u015flar\u0131ndaki, son derece ho\u015f g\u00f6r\u00fcnen bu trajedi kahramanlar\u0131n\u0131n ayaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki toprak sert miydi? Her ge\u00e7en g\u00fcn biraz daha yumu\u015fuyordu bu toprak. \u0130srail tehdidi alt\u0131ndaki Hebron topraklar\u0131ndan ka\u00e7\u0131p buraya geldiklerinde toprak sertti; Arap\u00e7a konu\u015fuyor, kendilerini duygular\u0131na b\u0131rak\u0131p huzuru tad\u0131yorlard\u0131. Zaman ge\u00e7tik\u00e7e sanki \u00fczerinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toprak de\u011fi\u015fti; topra\u011f\u0131n de\u011fi\u015fimini k\u00f6r\u00fckleyen olaylar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131: Filistinliler art\u0131k katlan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u015feyler yap\u0131yorlard\u0131; o k\u00f6yl\u00fc Filistinliler, yer de\u011fi\u015ftirebileceklerini, harekete ge\u00e7ip ko\u015fabileceklerini, k\u00e2\u011f\u0131t oyunlar\u0131nda k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131n yeniden ve farkl\u0131 \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131 gibi, her g\u00fcn havada u\u00e7u\u015fan y\u00fczlerce yeni hayalin pe\u015finden gidebileceklerini ve silahlar\u0131 tak\u0131p s\u00f6kerek kullanabileceklerini ke\u015ffetmi\u015flerdi. Kad\u0131nlar\u0131n her biri s\u0131rayla konu\u015fuyor. G\u00fcl\u00fcyorlar kendi aralar\u0131nda. \u0130\u00e7lerinden birinin \u015f\u00f6yle dedi\u011fi s\u00f6yleniyor:
\nKahramanlarm\u0131\u015f! Ne sa\u00e7ma laf bu b\u00f6yle! Ben onlardan be\u015f alt\u0131 tane do\u011furdum; hepsini k\u0131\u00e7lar\u0131na \u015faplak atarak b\u00fcy\u00fctt\u00fcm. \u015eimdi hepsi da\u011fdalar. Onlar\u0131n k\u0131\u00e7\u0131n\u0131 temizledim ben. \u0130yi bilirim onlar\u0131n kuma\u015f\u0131n\u0131, istersem birka\u00e7 tane daha yapar\u0131m onlardan.
\nG\u00fcne\u015f h\u00e2l\u00e2 mavi olan g\u00f6ky\u00fcz\u00fcndeki yolculu\u011funu tamamlamak \u00fczere, ama hava serinlemedi hi\u00e7. Trajedi kahramanlar\u0131 an\u0131lar\u0131na dal\u0131p hayaller kuruyorlar. S\u00f6ylediklerinin \u00f6nemini vurgulamak i\u00e7in c\u00fcmlelerin sonunda i\u015faret parmaklar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lar\u0131ndakine do\u011frultuyorlar ve sert \u00fcnl\u00fclerin \u00fczerine basarak konu\u015fuyorlar. \u00dcrd\u00fcnl\u00fc bir asker yanlar\u0131ndan ge\u00e7se g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc manzara kar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fcy\u00fclenirdi; \u00e7\u00fcnk\u00fc kad\u0131nlar\u0131n c\u00fcmlelerindeki ritim, ona Bedevi dans\u00f6zlerin bedenlerindeki ritmi an\u0131msat\u0131rd\u0131. \u0130srailli bir asker s\u00f6zlerini anlamad\u0131\u011f\u0131 bu tanr\u0131\u00e7alar ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ise otomatik t\u00fcfe\u011findeki mermileri onlar\u0131n kafas\u0131na bo\u015faltmakla yetinirdi.
\n***
\n\u015eatila\u2019n\u0131n harabeleri aras\u0131nda dola\u015f\u0131rken asl\u0131nda ortada y\u0131k\u0131nt\u0131dan eser olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015eatila\u2019dan geriye hi\u00e7bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Suskun birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 kad\u0131n, \u00fczerine \u00e7ivi ile beyaz bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131 as\u0131lm\u0131\u015f olan kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapayarak saklan\u0131yorlar. Milisler de yok ortal\u0131kta; bir tek Damas\u2019ta \u00e7ok gen\u00e7 milisler g\u00f6rd\u00fcm.
\n\u0130\u00e7ine do\u011fdu\u011funuz topluluktan ba\u015fka bir toplulukta ya\u015famay\u0131 bilin\u00e7li bir karar do\u011frultusunda se\u00e7ebilirsiniz; ama bir halk\u0131n par\u00e7as\u0131 olma duygusunu istem d\u0131\u015f\u0131 hissedersiniz, adil olmayan davran\u0131\u015flara duydu\u011funuz tepki y\u00fcz\u00fcnden bu duyguya kap\u0131lm\u0131\u015f olabilirsiniz, ancak adaleti ve o halk\u0131 koruma iste\u011finiz tepkisel bir istek de\u011fildir, s\u00f6z konusu halka i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel, duygusal ve duyarl\u0131 bir yak\u0131nl\u0131k duydu\u011funuz i\u00e7in kendinizi onun bir par\u00e7as\u0131 gibi hissedersiniz. Ben bir Frans\u0131z\u0131m, ama t\u00fcm kalbimle Filistinlilerin yan\u0131nday\u0131m, onlar\u0131 savunuyorum. Onlar\u0131n da kendilerini savunmaya haklar\u0131 var. Ama bu noktada akl\u0131ma bir soru tak\u0131l\u0131yor: Filistinliler u\u011frad\u0131klar\u0131 adaletsizlikler y\u00fcz\u00fcnden g\u00f6\u00e7ebe bir halk konumuna d\u00fc\u015fmeselerdi, ben onlar\u0131 bu kadar \u00e7ok sever miydim?
\nBat\u0131 Beyrut\u2019taki binalar\u0131n hemen hemen hepsi bombalardan hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f. Farkl\u0131 \u015fekillerde hasar g\u00f6rm\u00fc\u015fler: Baz\u0131lar\u0131n\u0131 sanki etraf\u0131ndakilere kay\u0131ts\u0131z, vah\u015fi canavar King-Kong avucuna alm\u0131\u015f ve s\u0131k\u0131vermi\u015f; \u00e7ok katl\u0131 birka\u00e7 binan\u0131n ise son \u00fc\u00e7 d\u00f6rt kat\u0131 \u015f\u0131k bir bi\u00e7imde \u00f6ne e\u011filmi\u015f, binalar L\u00fcbnan kuma\u015f\u0131ndan dikilmi\u015f \u00fcst\u00fc kabar\u0131k bir elbise gibi duruyorlar. Bir binan\u0131n \u00f6n cephesi hasars\u0131zsa, kesinlikle arka cephesi mermi delikleriyle doludur. Binan\u0131n d\u00f6rt cephesi de hasars\u0131zsa, u\u00e7aktan at\u0131lan bomba binan\u0131n ortas\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, merdiven ve asans\u00f6r bo\u015flu\u011funda kocaman bir delik a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130sraillilerin Bat\u0131 Beyrut\u2019a gelmesinden sonra S. bana \u015f\u00f6yle dedi: \u201cAk\u015fam olmu\u015ftu, san\u0131yorum saat yediydi. Birden \u015fang\u0131rt\u0131 sesleri duyuldu. Hepimiz, k\u0131z karde\u015fim, onun kocas\u0131 ve ben balkona ko\u015ftuk. Etraf \u00e7ok karanl\u0131kt\u0131. Y\u00fcz metreden daha yak\u0131n bir mesafede \u0131\u015f\u0131klar g\u00f6r\u00fcyorduk. Bizim apartman\u0131n tam kar\u015f\u0131s\u0131nda \u0130sraillilerin komuta merkezine benzer bir yerleri oldu\u011funu biliyorsun. D\u00f6rt tank, askerler ve subaylar taraf\u0131ndan i\u015fgal edilmi\u015f bir ev ve \u00e7ok say\u0131da n\u00f6bet\u00e7i vard\u0131r orada. Her yer kapkaranl\u0131kt\u0131. \u015eang\u0131rt\u0131 sesleri yakla\u015f\u0131yordu. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u0131\u015f\u0131klar, fenerlerin \u0131\u015f\u0131klar\u0131yd\u0131. On iki, on \u00fc\u00e7 ya\u015flar\u0131ndaki k\u0131rk ya da elli \u00e7ocuktan olu\u015fan bir grup, ellerindeki ta\u015flar, \u00e7eki\u00e7ler ya da ba\u015fka aletlerle k\u00fc\u00e7\u00fck demir kovalara ritimle vurarak geliyorlard\u0131. Y\u00fcr\u00fcrken bir yandan da ritimli bir \u015fekilde ba\u011f\u0131r\u0131yorlard\u0131: L\u00e2 il\u00e2h ill\u00e2 Allah, L\u00e2 Kataeb ve l\u00e2 yahud (Allah\u2019tan y\u00fcce varl\u0131k yoktur, ne Kataebler, ne de Yahudi olmayanlar i\u00e7in)\u201d<\/p>\n

H. de \u015f\u00f6yle dedi: \u201cSen 1928\u2019de Beyrut\u2019a ve Damas\u2019a geldi\u011finde, Damas y\u0131k\u0131nt\u0131lar i\u00e7indeydi. General Gouraud ile birlikleri, Fasl\u0131 ve Tunuslu askerler Damas\u2019\u0131 bombard\u0131mana tutmu\u015f, kenti y\u0131k\u0131p ge\u00e7mi\u015flerdi. Peki Suriyeliler bu i\u015fte kimi su\u00e7lad\u0131lar?\u201d
\nBen: Suriyeliler Damas\u2019ta olan katliamlar ve y\u0131k\u0131mlardan Frans\u0131zlar\u0131 sorumlu tuttular.
\nO: \u0130sraillileri \u015eatila ile Sabra katliamlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden su\u00e7luyoruz. O katliamlardan yaln\u0131zca \u0130sraillilerin yard\u0131mc\u0131 kuvvetleri Kataebleri sorumlu tutamay\u0131z. \u0130srail, iki b\u00f6l\u00fck Kataeb askerini kamplara soktu\u011fu, onlara emir verdi\u011fi, \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00fc\u00e7 gece boyunca emirleri yerine gelsin diye onlar\u0131 cesaretlendirdi\u011fi, onlara yiyecek ve i\u00e7ecek getirdi\u011fi ve geceleri kamplar\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in su\u00e7ludur.\u201d
\nTarih \u00f6\u011fretmeni olan H. konu\u015fmaya devam etti: \u201c1917\u2019de \u0130brahim\u2019in ald\u0131\u011f\u0131 darbenin ayn\u0131s\u0131 ya\u015fand\u0131; ba\u015fka bir deyi\u015fle \u0130brahim\u2019in zaman\u0131nda Tanr\u0131\u2019n\u0131n oynad\u0131\u011f\u0131 rol\u00fc Lord Balfour oynad\u0131. Museviler eskiden de \u015fimdi de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyorlar: Tanr\u0131, \u0130brahim\u2019e ve \u00e7ocuklar\u0131na g\u00fczel topraklar vaat etmi\u015fti; ama Musevilerin Tanr\u0131s\u0131na ait olmayan bu topraklarda (orada bir s\u00fcr\u00fc ba\u015fka Tanr\u0131 vard\u0131), kendi Tanr\u0131lar\u0131 olan Canaanl\u0131lar\uf02a ya\u015f\u0131yordu. Canaanl\u0131lar, Joshua\u2019n\u0131n\uf02a askerleriyle sava\u015f\u0131p onlardan Musevilerin \u00fcnl\u00fc sand\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131lar. O sand\u0131k olmadan Musevilerin sava\u015f\u0131 kazanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. 1917\u2019de \u0130ngiltere Filistin\u2019e (o g\u00fczel topra\u011fa) hen\u00fcz sahip de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc Filistin\u2019i \u0130ngiltere\u2019nin mandas\u0131 yapan anla\u015fma imzalanmam\u0131\u015ft\u0131.\u201d
\nBegin, \u00fclkeye geldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.
\n\u201c\u00c7ok Uzun Bir Yokluk\u201d diye bir film vard\u0131r. O Polonyal\u0131y\u0131, Kral S\u00fcleyman\u2019\u0131n miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak m\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz?
\nKamplarda ge\u00e7irdikleri yirmi y\u0131ll\u0131k s\u00fcrg\u00fcn hayatlar\u0131 boyunca s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar, d\u00fc\u015flerinde hep \u00fclkelerini, Filistin\u2019i g\u00f6rd\u00fcler; hi\u00e7biri \u0130srail\u2019in \u00fclkelerini ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fini, arpa tarlalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yerde \u015fimdi bir bankan\u0131n bulundu\u011funu, \u00fcz\u00fcm ba\u011flar\u0131n\u0131n yerinde ise elektrik santralinin oldu\u011funu ne d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ne de s\u00f6ylemeye cesaret etti.
\nTarlan\u0131n giri\u015fini de\u011fi\u015ftirecek miyiz?
\n\u0130ncir a\u011fac\u0131n\u0131n yan\u0131ndaki duvar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn yeniden \u00f6rmemiz laz\u0131m.
\nB\u00fct\u00fcn tencereler paslanm\u0131\u015f olmal\u0131; z\u0131mpara k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 alal\u0131m.
\nAh\u0131ra neden elektrik ba\u011flam\u0131yoruz?
\nElle i\u015flenmi\u015f elbiselerin devri bitti art\u0131k; sen bana bir diki\u015f makinesi, bir de nak\u0131\u015f makinesi getir.
\nKamplardaki ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n hali peri\u015fand\u0131; belki Filistin\u2019de olsalar da iyi durumda olmayacaklard\u0131. Kamptayken y\u00fcreklerini kaplayan yurt \u00f6zleminin sihirli bir yan\u0131 vard\u0131. Yurt \u00f6zlemi, kamplar\u0131 b\u00fcy\u00fcl\u00fc, g\u00fczel bir yer haline getirmi\u015fti. \u0130nsanlar\u0131n kamplardan \u00fcz\u00fcnt\u00fc duyarak ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 kesin de\u011fil. Bir \u015feyin eksikli\u011fini \u00e7ok uzun zaman duyan insan, bir s\u00fcre sonra ge\u00e7mi\u015fte ya\u015famaya ba\u015flar. Bunu bilen ve ac\u0131y\u0131 tadan insan, ba\u015fkalar\u0131 ile payla\u015famayaca\u011f\u0131, u\u00e7 noktalarda bir ne\u015feyi tek ba\u015f\u0131na ya\u015far. \u00dcrd\u00fcn\u2019deki ta\u015fl\u0131k da\u011f eteklerine kurulmu\u015f kamplar, \u00e7\u0131plak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlar; ama etraflar\u0131nda daha da k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcnen yerler var: i\u00e7lerinde gururlu insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kul\u00fcbeler ve delik \u00e7ad\u0131rlar. \u0130nsanlar\u0131n g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sefaletlerini sevip onunla gurur duyabileceklerine inanmayanlar, insan do\u011fas\u0131n\u0131 hi\u00e7 tan\u0131mam\u0131\u015flard\u0131r. G\u00f6zle g\u00f6r\u00fcn\u00fcr sefaletin arkas\u0131nda bir zafer gizli oldu\u011fu i\u00e7in gururludur o insanlar.
\n\u015eatila Kamp\u0131\u2019ndaki \u00f6l\u00fclerin yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 daha etkileyiciydi; \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n bedenlerine kendi iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda m\u00fcdahale edilmi\u015fti ve o zavall\u0131 bedenler garip bi\u00e7imler alm\u0131\u015flard\u0131. De\u011fi\u015fik \u015fekillerde \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f insanlar. Terk edilmi\u015f \u00f6l\u00fcler. Ama kampta bizim etraf\u0131m\u0131zda \u015fefkat, sevgi ve ilgi s\u00f6zc\u00fcklerinden ba\u015fka bir \u015fey duyulmuyor; Filistinliler \u00f6l\u00fclerini ararken, hi\u00e7bir zaman cevap veremeyeceklerini bile bile onlara sesleniyorlar.<\/p>\n

Kamplardaki sivil halka dokunulmayaca\u011f\u0131na s\u00f6z veren Reagan, Mitterrand ile Pertini\u2019ye inan\u0131p Arafat ile beraber giden anne babalara \u015fimdi bunu nas\u0131l s\u00f6yleyece\u011fiz? \u00c7ocuklar\u0131n, ya\u015fl\u0131lar\u0131n, kad\u0131nlar\u0131n katledilmesine ve cesetlerinin \u00f6ylece ba\u015flar\u0131nda bir dua bile okunmadan ortada b\u0131rak\u0131lmas\u0131na kimsenin sesini \u00e7\u0131karmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l s\u00f6yleyece\u011fiz onlara? \u00d6l\u00fclerinin nereye g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmedi\u011fimizi nas\u0131l s\u00f6yleyece\u011fiz?<\/p>\n

Katliamlar sessizce karanl\u0131kta yap\u0131lmad\u0131. \u0130srail fi\u015fekleri ortal\u0131\u011f\u0131 ayd\u0131nlatm\u0131\u015ft\u0131; \u0130srailliler, Per\u015fembe ak\u015fam\u0131ndan beri kulaklar\u0131n\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, \u015eatila\u2019dan gelecek sesleri duymay\u0131 bekliyorlard\u0131. G\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc partiler, \u015f\u00f6lenler d\u00fczenlemi\u015fti askerler; etraflar\u0131n\u0131 saran \u00f6l\u00fcm de onlar\u0131n ne\u015fesine ne\u015fe kat\u0131yordu. \u0130\u00e7tikleri \u015faraptan, duyduklar\u0131 nefretten ve \u00f6zellikle de onlar\u0131 dinleyen, cesaretlendiren, kimi zaman azarlayan, g\u00f6zlerini onlara diken \u0130srail ordusunun ho\u015funa gitmenin verdi\u011fi zevkten sarho\u015f olmu\u015flard\u0131. \u0130srail ordusunu ne onlara bakarken, ne de onlar\u0131 dinlerken g\u00f6rd\u00fcm. Ama o ordunun yapt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm.<\/p>\n

Ortada de\u011fi\u015fik iddialar vard\u0131: \u201c\u0130srail, Be\u015fir\u2019i \u00f6ld\u00fcrerek ne kazanacakt\u0131? Sorunun yan\u0131t\u0131: \u201cBeyrut\u2019a girip d\u00fczeni sa\u011flamak ve kentin kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nmesini \u00f6nlemek i\u00e7in Be\u015fir\u2019i \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\u201d<\/p>\n

\u0130srail, \u015eatila katliam\u0131n\u0131 yapt\u0131rarak ne kazand\u0131?<\/p>\n

Bu sorunun yan\u0131t\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k: \u201cNeden L\u00fcbnan\u2019a girdiler? \u0130ki ay boyunca neden sivil halk\u0131 bombalad\u0131lar? Filistinlileri kovalay\u0131p \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in yapt\u0131lar bunu. Neden \u015eatila\u2019da katliam d\u00fczenlediler? Yan\u0131t yine ayn\u0131: Filistinlileri mahvetmek.\u201d
\n\u0130srail, insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor; \u00f6l\u00fcleri bile yeniden \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. \u015eatila\u2019y\u0131 yerle bir ediyor. \u00dczerinden tanklar\u0131yla ge\u00e7ti\u011fi bu topraklar\u0131n fiyat\u0131n\u0131 da artt\u0131r\u0131yor; y\u0131k\u0131nt\u0131larla kapl\u0131 arazinin metrekare fiyat\u0131 y\u00fckseliyor. Ama tabii arazi art\u0131k \u201ctemizlenmi\u015f\u201d oldu\u011funa g\u00f6re bu y\u00fcksek fiyat\u0131 hak ediyor.<\/p>\n

Bu yaz\u0131y\u0131 Beyrut\u2019ta yaz\u0131yorum; burada \u00f6l\u00fcm \u00e7ok yak\u0131n\u0131mda oldu\u011fu, her yerde kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha ger\u00e7ek duygularla yaz\u0131yorum, Fransa\u2019da olsam bu duygular\u0131 hissedemezdim. Sanki burada ya\u015fananlar\u0131n, bir \u00f6rnek olu\u015fturmas\u0131n\u0131, dokunulmaz olmas\u0131n\u0131, \u00f6nemsenmesini istemiyorlar. Bask\u0131c\u0131 bir zorba olan \u0130srail, sakin bir ifade ile insanlara bu olayla ilgili istediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\u201cYery\u00fcz\u00fcndeki en ac\u0131 \u00e7ekmi\u015f halk olmayan Yahudiler (And Da\u011flar\u0131\u2019ndaki K\u0131z\u0131lderililer, \u00e7ok daha derin bir ac\u0131 ve sefalet i\u00e7inde ya\u015fad\u0131lar), bir soyk\u0131r\u0131m\u0131n kurban\u0131 olduklar\u0131n\u0131 iddia ediyorlar. Oysa Amerika\u2019daki zengin ve fakir Yahudiler, \u201cse\u00e7ilmi\u015f\u201d halk\u0131n neslini devam ettirmek i\u00e7in sperm bankalar\u0131 kuruyorlar. Planlanm\u0131\u015f, ba\u015far\u0131l\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hareketi sonucunda \u0130srail, zaman\u0131m\u0131z\u0131n \u00e7irkin, s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fcc\u00fc haline geldi. Uzun zamand\u0131r ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 lanet ve ona verilen \u00f6zel konum nedeniyle Y\u00fcksek Mahkeme g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten bu bask\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fc taklit etmeye cesaret eden \u00e7ok az \u00fclke var. \u00c7irkin bir g\u00fc\u00e7 haline gelen \u0130srail, tarihinde bir kez daha ho\u015fg\u00f6r\u00fc s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 o kadar zorlad\u0131 ki d\u00fcnyadaki herkesin g\u00f6z\u00fc ona \u00e7evrildi ve herkes onu su\u00e7lamaya ba\u015flad\u0131. Ge\u00e7mi\u015flerinde a\u015fa\u011f\u0131lanarak o \u00fclkeden \u00f6b\u00fcr\u00fcne g\u00f6\u00e7 eden, gizli g\u00fc\u00e7lere sahip bir ulus olan \u0130sraillilerin, yine o konuma d\u00fc\u015fmeyi mi istediklerini insan ger\u00e7ekten merak ediyor. Bu kez kendisinin art\u0131k kurban konumundan \u00e7\u0131k\u0131p katleden konumuna ge\u00e7ti\u011fi katliamlar ile yine d\u00fcnyan\u0131n dikkatini \u00fczerine \u00e7ekti; bir zamanlar \u201cyery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tuzu\u201d oldu\u011funu iddia eden bu ulus, yine eskiye d\u00f6n\u00fcp o imgenin ard\u0131na saklanmak istiyor herhalde.\u201d<\/p>\n

Bu yolda nas\u0131l da h\u0131zla ilerliyor!<\/p>\n

\u201cSovyetler Birli\u011fi ve Arap \u00fclkeleri, korkak davran\u0131p bu sava\u015fa girmek istemediklerine g\u00f6re \u0130srail\u2019in t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde, apa\u00e7\u0131k ortada olan verilerin e\u015fli\u011finde bir deli olarak g\u00f6r\u00fcnmesinden rahats\u0131z olmuyorlar. Bundan nas\u0131l rahats\u0131zl\u0131k duymazlar?\u201d
\nSorulmas\u0131 gereken ba\u015fka sorular da var:<\/p>\n

\u0130srailliler, kamp\u0131 ayd\u0131nlatmak, seslere kulak vermek, \u00e7ok say\u0131da silah\u0131n (o kadar \u00e7ok silah patlam\u0131\u015f ki on binlerce bo\u015f kovan\u0131n \u00fczerine basmak zorunda kald\u0131m) birbiri ard\u0131 s\u0131ra patlamas\u0131n\u0131 beklemekten ba\u015fka bir \u015fey yapmad\u0131klar\u0131na g\u00f6re, kimler ate\u015f etmi\u015fti? Kim ate\u015f edip kendisini tehlikeye sokmu\u015ftu? Falanjistler mi? Haddas yanl\u0131lar\u0131 m\u0131? Kim yapm\u0131\u015ft\u0131 bunu? Ka\u00e7 asker sorumluydu bundan?
\nBu kadar insan\u0131 \u00f6ld\u00fcren silahlar \u015fimdi nereye kaybolmu\u015flard\u0131? Kendisini savunanlar\u0131n silahlar\u0131na ne olmu\u015ftu? Kamp\u0131n gezdi\u011fim b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde tank ate\u015fine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan, hi\u00e7 ate\u015flenmemi\u015f, iki silahtan ba\u015fka silah g\u00f6rmedim.
\nKatiller kamplara nas\u0131l girdiler? \u0130srailliler, \u015eatila\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn giri\u015f noktalar\u0131n\u0131 tutmu\u015flar m\u0131yd\u0131? \u0130srailliler daha Per\u015fembe g\u00fcn\u00fcnden kamp\u0131n giri\u015f kap\u0131lar\u0131ndan birinin kar\u015f\u0131s\u0131ndaki Akka hastanesine yerle\u015fmi\u015flerdi.
\nGazetelerde \u0130sraillilerin katliam\u0131 haber al\u0131r almaz \u015eatila Kamp\u0131\u2019na girip, katliam\u0131 hemen (Cumartesi g\u00fcn\u00fc) durdurdu\u011fu yaz\u0131ld\u0131. Peki, \u0130srailliler kampa girdiklerinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 katillere ne yapt\u0131lar? Katiller nereye gittiler?
\nBeyrut\u2019un y\u00fcksek burjuva s\u0131n\u0131f\u0131ndan Bayan B., Be\u015fir Gamayel\u2019in ve yirmi arkada\u015f\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden ve katliamlardan sonraki g\u00fcnlerin birinde, \u015eatila\u2019dan geldi\u011fimi duyunca beni g\u00f6rmeye geldi. Elektrik olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sekiz kat merdiveni t\u0131rmand\u0131. Bayan B., ya\u015fl\u0131ca, ho\u015f bir kad\u0131nd\u0131.
\nBe\u015fir\u2019in \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesinden ve katliamlardan \u00f6nce bana \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015feylerin olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftiniz. Ne kadar hakl\u0131ym\u0131\u015fs\u0131n\u0131z!
\nSizden rica ediyorum, bana \u015eatila\u2019da g\u00f6rd\u00fcklerinizi anlatmay\u0131n. Sinirlerim \u00e7ok zay\u0131f, daha k\u00f6t\u00fc \u015feyler olacak, bunu biliyorum ve onlara katlanabilmem i\u00e7in sinirlerimi korumam gerekiyor.
\nBayan B., yetmi\u015f ya\u015f\u0131ndaki kocas\u0131 ve hizmet\u00e7isi ile beraber Ras Beyrut\u2019ta geni\u015f bir apartman dairesinde ya\u015f\u0131yor. \u00c7ok \u015f\u0131k. \u00c7ok bak\u0131ml\u0131. Evindeki mobilyalar, XVI. Louis tarz\u0131.
\nBe\u015fir\u2019in \u0130srail\u2019e gitti\u011fini biliyorduk. Hata yapt\u0131 oraya gitmekle. Se\u00e7ilmi\u015f bir devlet ba\u015fkan\u0131ysan\u0131z o insanlarla g\u00f6r\u00fc\u015fmezsiniz. Ba\u015f\u0131na k\u00f6t\u00fc bir \u015fey gelece\u011finden emindim. Ama bu konuda hi\u00e7bir \u015fey bilmek istemiyorum. \u0130leride olacak daha k\u00f6t\u00fc olaylara katlanabilmek i\u00e7in sinirlerimi korumal\u0131y\u0131m. Be\u015fir, Bay Begin\u2019in ona sevgili arkada\u015f\u0131m diye seslendi\u011fi mektubu geri g\u00f6ndermeliydi.
\nSuskun hizmet\u00e7ileriyle ya\u015fayan y\u00fcksek burjuvazi, ya\u015fananlara dayanmak i\u00e7in kendisine \u00f6zg\u00fc y\u00f6ntemler geli\u015ftirmi\u015f.
\nBayan B. ile kocas\u0131 \u201creenkarnasyona inanm\u0131yorlar\u201d. \u0130srailli olarak yeniden do\u011fabileceklerine inanmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?
\nBe\u015fir\u2019in g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn, \u0130srail ordusu Bat\u0131 Beyrut\u2019a girdi. Patlama sesleri gittik\u00e7e i\u00e7inde bulundu\u011fumuz binaya yakla\u015f\u0131yordu; herkes s\u0131\u011f\u0131na\u011fa inip, kuytu bir yere saklan\u0131yordu. El\u00e7iler, doktorlar, Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in L\u00fcbnan temsilcisi ve onlar\u0131n kar\u0131lar\u0131, k\u0131zlar\u0131, hizmet\u00e7ileri, herkes s\u0131\u011f\u0131na\u011fa indi.
\nCarlos, bana bir yast\u0131k getirin!
\nCarlos, g\u00f6zl\u00fcklerim l\u00fctfen!
\nCarlos, su verin bana!
\nHizmet\u00e7iler Frans\u0131zca bildikleri i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131na\u011fa al\u0131n\u0131yorlar. Belki de onlar\u0131 da korumak gerekti\u011fi i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131na\u011fa kabul ediliyorlar; yaralan\u0131rlarsa her \u015fey daha zor olacak, onlar\u0131 hastaneye ya da mezarl\u0131\u011fa g\u00f6t\u00fcrmek gerekecek ve bu i\u015fler de burada hi\u00e7 kolay olmuyor.
\n\u015eatila ile Sabra kamplar\u0131, \u00e7ok uzun, darac\u0131k sokaklar ile kapl\u0131d\u0131r. Kilometrelerce uzanan bu sokaklar o kadar dard\u0131r ki iki ki\u015finin yan yana y\u00fcr\u00fcmesi i\u00e7in birinin yan d\u00f6nmesi gerekir. Sokaklarda y\u00fcr\u00fcyenler, molozlara, \u00e7imento par\u00e7alar\u0131na, tu\u011flalara ve reng\u00e2renk, pis kuma\u015f par\u00e7alar\u0131na basmak zorundad\u0131rlar. \u0130sraillilerin fi\u015feklerle kamp\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131klar\u0131 gecelerde \u00e7ok iyi silahlanm\u0131\u015f olsalar bile on be\u015f ya da yirmi askerin bu katliam\u0131 yapm\u0131\u015f olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Katiller basm\u0131\u015ft\u0131 kamp\u0131, ama yaln\u0131z de\u011fillerdi; yanlar\u0131nda, insanlar\u0131n kafalar\u0131n\u0131 u\u00e7uran, bald\u0131rlar\u0131na b\u0131\u00e7aklarla \u00e7izikler atan, kollar\u0131n\u0131, ellerini ve parmaklar\u0131n\u0131 kesen, bilin\u00e7lerini yitirmi\u015f, \u00f6lmek \u00fczere olan kurbanlar\u0131n\u0131 ipe ba\u011flay\u0131p yerlerde s\u00fcr\u00fcyen i\u015fkenceciler de vard\u0131. Her yer kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in zavall\u0131 kad\u0131nlar\u0131n ve adamlar\u0131n hen\u00fcz son nefeslerini vermeden yerlerde s\u00fcr\u00fcklendikleri a\u00e7\u0131kt\u0131; bir evin koridorunu kaplayan, kap\u0131 e\u015fi\u011fine kadar uzan\u0131p, oradan \u00e7\u0131karak evin \u00f6n\u00fcndeki tozlu yola kar\u0131\u015fan, kurumu\u015f kan g\u00f6l\u00fcn\u00fcn hangi bedenden akt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek bile imk\u00e2ns\u0131zd\u0131. Bir Filistinli\u2019nin kan\u0131 m\u0131yd\u0131? Bir kad\u0131n m\u0131yd\u0131 burada i\u015fkence edilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fclen? Yoksa bir Falanjist mi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc?
\nParis\u2019teyseniz ve kamplar\u0131n fiziki ko\u015fullar\u0131n\u0131 bilmiyorsan\u0131z duydu\u011funuz her \u015feyden ku\u015fku duyabilirsiniz. Katliam\u0131 ilk haber verenlerin, Kud\u00fcsl\u00fc gazeteciler oldu\u011funu s\u00f6yleyen \u0130srail\u2019e inanabilirsiniz. Bu gazeteciler olanlar\u0131 Arap \u00fclkelerine kendi dillerinde nas\u0131l anlatt\u0131lar? Olanlar\u0131 \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca nas\u0131l anlatt\u0131lar? Tam olarak ne zaman anlatt\u0131lar bu katliamlar\u0131? Bat\u0131\u2019da \u015f\u00fcpheli bir \u00f6l\u00fcmle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda neler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn! Parmak izleri al\u0131n\u0131r, balistik incelemeler yap\u0131l\u0131r, uzmanlar ve bilirki\u015filer raporlar haz\u0131rlar ve otopsi yap\u0131l\u0131r. Ancak \u00e7ok say\u0131daki bu \u015f\u00fcpheli \u00f6l\u00fcmler, bunlar\u0131n hi\u00e7birini hak etmedi herhalde. Beyrut\u2019ta L\u00fcbnan ordusu katliamlar\u0131n haberini al\u0131r almaz kamplara girip, her \u015feyi yok etti; evlerden ve bedenlerden arta kalan her \u015feyi ortadan kald\u0131rd\u0131. Bu kadar acele etmelerini onlara kim emretti? Kameralar vah\u015fetin boyutunu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdikten sonra t\u00fcm d\u00fcnyaya \u015fu bilgi verildi: H\u0131ristiyanlar ve M\u00fcsl\u00fcmanlar birbirlerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.
\n\u0130sraillilerin yerle\u015fti\u011fi Akka Hastanesi, \u015eatila Kamp\u0131\u2019n\u0131n kap\u0131lar\u0131ndan birinin iki y\u00fcz metre de\u011fil, yaln\u0131zca k\u0131rk metre uza\u011f\u0131ndayd\u0131. Bu mesafeden hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6rmemi\u015f, duymam\u0131\u015f, neler oldu\u011funu anlamam\u0131\u015ft\u0131 \u0130srailli askerler.
\n\u0130srailli askerlerin olaydan habersiz oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc Begin, \u0130srail Meclisi\u2019nde \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cYahudi olmayanlar, yahudi olmayanlar\u0131 katletti; bundan bize ne?\u201d<\/p>\n

\u015eatila\u2019da g\u00f6rd\u00fcklerimi anlatmaya devam etmeliyim. Pazar g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden sonra ikide Uluslararas\u0131 K\u0131z\u0131l Ha\u00e7 \u00d6rg\u00fct\u00fc buldozerler ile kampa girdi\u011finde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm son cesetlerden s\u00f6z edece\u011fim. \u00d6l\u00fcm kokusu ne evlerden, ne de cesetlerden geliyordu; benim bedenim, benim varl\u0131\u011f\u0131m yaymaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 sanki bu kokuyu. Dar bir sokakta g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm cesedin siyahi bir boks\u00f6re ait oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm; bir duvar\u0131n dibinde yere y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, y\u00fcz\u00fcnde yenildi\u011fine \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f, g\u00fcl\u00fcmseyen bir ifade vard\u0131. Kimsenin kapamaya cesaret edemedi\u011fi, yuvalar\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, porselen beyazl\u0131\u011f\u0131ndaki g\u00f6zlerini bana dikmi\u015fti. Yenildi\u011fine \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015f bir halde kolunu kald\u0131rm\u0131\u015f, duvara yaslam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ki ya da \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce \u00f6lm\u00fc\u015f bir Filistinliydi. Onu ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde siyahi bir boks\u00f6r sanmam\u0131n nedeni, kafas\u0131n\u0131n g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda, evlerin g\u00f6lgesinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm b\u00fct\u00fcn kafalar ve bedenler gibi kocaman, \u015fi\u015f ve siyah olmas\u0131yd\u0131. Ayaklar\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ge\u00e7erken her yeri kaplayan tozun i\u00e7inde \u00fcst dama\u011fa tak\u0131lan, takma di\u015fler g\u00f6rd\u00fcm; onu al\u0131p bir pencere pervaz\u0131n\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerine koydum. Filistinlinin eli a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fcne\u015fe do\u011fru \u00e7evrilmi\u015fti, a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131, kemersiz pantolonunun \u00f6n\u00fc de a\u00e7\u0131kt\u0131; a\u00e7\u0131k eli, a\u011fz\u0131 ve pantolonu sinekler i\u00e7in bulunmaz hazinelerdi, bir ar\u0131 kovan\u0131 gibi i\u015fliyorlard\u0131, sineklerin biri konup \u00f6teki kalk\u0131yordu.<\/p>\n

Bir cesedin \u00fczerinden atlad\u0131m. Sonra da hemen bir ba\u015fka cesedin \u00fczerinden atlamak zorunda kald\u0131m. \u0130ki cesedin aras\u0131ndaki bu tozlu alanda k\u0131y\u0131ma kurban gitmemi\u015f, yar\u0131saydam pembe renkte, takma bir bacak g\u00f6rd\u00fcm. Plastikten yap\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu, ucunda siyah bir bot ve gri bir \u00e7orap vard\u0131. Sakat birinden vah\u015fice kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc baca\u011f\u0131n bald\u0131ra tak\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan kay\u0131\u015flar\u0131n her biri kopmu\u015ftu.
\nBu takma bacak, \u00fczerinden atlad\u0131\u011f\u0131m ikinci \u00f6l\u00fcye aitti. O \u00f6l\u00fcden geriye takma bir bacak, siyah bir bot ve gri bir \u00e7oraptan ba\u015fka bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 \u00f6l\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm soka\u011f\u0131 dik olarak kesen ba\u015fka bir sokakta bir \u00f6l\u00fc daha g\u00f6rd\u00fcm. Soka\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc tam kapamam\u0131\u015ft\u0131, ama soka\u011fa girer girmez \u00f6nce onu g\u00f6r\u00fcyordunuz. \u00dczerinden atlad\u0131ktan sonra geri d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda Arap elbiseleri giymi\u015f bir kad\u0131n\u0131n sesleri \u00e7\u0131kmayan gen\u00e7 kad\u0131n ve adamlar\u0131n \u00e7evreledi\u011fi sandalyeye oturup h\u0131\u00e7k\u0131rarak a\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm. Kad\u0131n on alt\u0131 ya\u015f\u0131nda da olabilirdi, altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131nda da olabilirdi; g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne bak\u0131p buna karar vermek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Soka\u011f\u0131n ba\u015f\u0131nda yatan erkek karde\u015fi i\u00e7in a\u011fl\u0131yordu. Yakla\u015f\u0131p yak\u0131ndan bakt\u0131m ona. Ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7enesinin alt\u0131ndan ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131. Hemen yan\u0131nda \u00f6l\u00fc yatan karde\u015finin ard\u0131ndan g\u00f6zya\u015f\u0131 d\u00f6k\u00fcyor, onun i\u00e7in a\u011f\u0131t yak\u0131yordu. Y\u00fcz\u00fc pembeydi; teni bir \u00e7ocu\u011funki gibi yumu\u015fak ve pembeydi. Ama ne ka\u015f\u0131, ne de kirpi\u011fi vard\u0131. Pembe olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm doku, teni de\u011fildi; kenar\u0131nda gri \u00e7izgilerin oldu\u011fu alt deriyi g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm. Kad\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn surat\u0131 yanm\u0131\u015ft\u0131. Nas\u0131l yand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyordum; ama bu i\u015fi kimin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordum.<\/p>\n

\u00d6l\u00fclerle ilk kar\u015f\u0131la\u015fmamda onlar\u0131 saymaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Keskin kokuyu soluyup g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda t\u00f6kezleyerek y\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n aras\u0131nda y\u00fcr\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken on iki ya da on be\u015finci \u00f6l\u00fcden sonra art\u0131k saymay\u0131 b\u0131rakt\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc kafamda her \u015fey kar\u0131\u015ft\u0131.
\nPencerelerinden ku\u015ft\u00fcy\u00fc ya\u011fan, delik de\u015fik olmu\u015f bir s\u00fcr\u00fc eve kay\u0131ts\u0131zca bakt\u0131m. Bat\u0131 Beyrut\u2019ta ve \u015eatila\u2019da g\u00f6rd\u00fcklerim ise farkl\u0131yd\u0131; onlar korkunun resmiydiler. Yollarda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u00f6l\u00fcler art\u0131k bana tan\u0131d\u0131k gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131, dost\u00e7a bana bakt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum. Ama kamplardaki \u00f6l\u00fclere bakt\u0131\u011f\u0131mda, onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrenlerin duydu\u011fu zevkten ve nefretten ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feyi hissedemiyordum. Kamplarda barbarlar, kutlama yapm\u0131\u015flard\u0131; Akka Hastanesi\u2019nin en \u00fcst kat\u0131nda zevkten d\u00f6rt k\u00f6\u015fe olmu\u015f, onlar\u0131 seyreden r\u00f6ntgenciler i\u00e7in nefret, sarho\u015fluk, dans, \u015fark\u0131, k\u00fcf\u00fcr, a\u011flama ve inleme sesleriyle dolu bir parti vermi\u015flerdi.<\/p>\n

Cezayir Sava\u015f\u0131\u2019ndan \u00f6nce Fransa\u2019da insanlar Araplar\u0131 g\u00fczel bulmazlard\u0131. Tav\u0131rlar\u0131 \u00e7irkindi, ortal\u0131kta aylak aylak gezerlerdi, a\u011f\u0131zlar\u0131 yamuktu; ama sonra birden kazand\u0131klar\u0131 zafer onlar\u0131 g\u00fczelle\u015ftirdi. Zaferleri kesinle\u015fmeden \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce, yar\u0131m milyondan fazla Frans\u0131z askeri Aures\u2019da ve Cezayir\u2019in her taraf\u0131nda can \u00e7eki\u015fip \u00f6l\u00fcrken Arap i\u015f\u00e7ilerinin y\u00fczlerinde ve bedenlerinde bir de\u011fi\u015fiklik oldu: Tenlerindeki ve bizim g\u00f6zlerimizdeki pullar en sonunda birer birer d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bizi b\u00fcy\u00fcleyecek, hen\u00fcz \u00e7ok narin olan g\u00fczelliklerinin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 hissettiler. Onlar\u0131n, olduklar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnebilmek, insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde g\u00fczel olabilmek i\u00e7in siyasi olarak \u00f6zg\u00fcrle\u015ftiklerini kabul etmek gerekiyordu. Ayn\u0131 \u015fekilde m\u00fclteci kamplar\u0131ndan, bu kamplar\u0131n ahlak kurallar\u0131ndan ve d\u00fczeninden, hayatta kalmak i\u00e7in benimsemek zorunda kald\u0131klar\u0131 ahlaki yakla\u015f\u0131mdan ve utan\u00e7tan kurtulduklar\u0131 an direni\u015f\u00e7iler de \u00e7ok g\u00fczelle\u015fecekler. Y\u00fczlerini ve bedenlerini kaplayan yeni, masum ve taze g\u00fczellik o kadar canl\u0131 olacak ki hemen utan\u00e7tan kurtulup, d\u00fcnyadaki ba\u015fka g\u00fczellikler ile uyum i\u00e7inde ya\u015famaya ba\u015flayacaklar.
\nGeceleri Pigalle\u2019de y\u00fcr\u00fcyen Cezayirli pezevenkler, Cezayir Devrimi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Erdem vard\u0131 orada. Hannah Arendt devrimleri ikiye ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131: \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7in yap\u0131lanlar ve erdem i\u00e7in yap\u0131lanlar. Belki de devrimlerin ve t\u00fcm \u00f6zg\u00fcrle\u015fme hareketlerinin gizli bir amac\u0131 daha oldu\u011funu kabul etmeliyiz. Devrimler ve \u00f6zg\u00fcrle\u015fme hareketleri, yaln\u0131zca \u201cg\u00fczellik\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile ifade edilebilen, elle tutulamayan, o y\u00fcce g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc ke\u015ffetmek ya da tekrar ele ge\u00e7irmek istiyorlar. \u201cG\u00fczellik\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc ile ba\u015fka anlamlar\u0131n da ifade edilebildi\u011fini unutmamal\u0131y\u0131z; ge\u00e7mi\u015fteki sefaletten ve utan\u00e7tan sorumlu sistemler ile o sistemlerin insanlar\u0131n\u0131n uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 alayc\u0131 bir k\u00fcstahl\u0131k da baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan g\u00fczellik olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak alayc\u0131 bir k\u00fcstahl\u0131\u011fa s\u0131\u011f\u0131nanlar, insanlar\u0131n utan\u00e7tan kurtulduklar\u0131 an ilerleyeceklerini \u00e7ok iyi bilirler.
\nBu yaz\u0131da as\u0131l sormam\u0131z gereken soru \u015fu: Y\u00fczlerden ve bedenlerden onlar\u0131 \u00e7irkin k\u0131lan \u00f6l\u00fc deriyi atmay\u0131 ba\u015faramayan bir harekete devrim ad\u0131n\u0131 verebilir miyiz? D\u00fcz anlam\u0131 ile g\u00fczellikten s\u00f6z etmiyorum; bedenlerin, y\u00fczlerin, \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131n ve art\u0131k i\u00e7 karart\u0131c\u0131 olmayan s\u00f6zlerin, elle tutulamayan, adland\u0131r\u0131lamayan ne\u015fesinden s\u00f6z ediyorum; o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc ki bu duygusal ne\u015fe, erotizmin hi\u00e7bir t\u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7evresinde bar\u0131nd\u0131rmak istemiyor.<\/p>\n

***<\/p>\n

\u0130\u015fte yine \u00dcrd\u00fcn\u2019de, Ajlun\u2019day\u0131m, oradan \u0130rbid\u2019e ge\u00e7iyorum. Kaza\u011f\u0131ma d\u00fc\u015fen beyaz sa\u00e7lar\u0131mdan birini elime al\u0131p yan\u0131mda oturan Hamza\u2019n\u0131n dizine koyuyorum. Sa\u00e7 telimi ba\u015fparma\u011f\u0131 ile ortaparma\u011f\u0131n\u0131n aras\u0131nda tutup g\u00fcl\u00fcmseyerek ona bak\u0131yor, sonra onu ceketinin cebine koyuyor, elini cebinin \u00fczerine g\u00f6t\u00fcr\u00fcp \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

Peygamberin sakal\u0131n\u0131n bir telinden bile daha de\u011ferli.
\nDerin bir soluk al\u0131p konu\u015fmaya devam ediyor:<\/p>\n

Peygamberin sakal\u0131n\u0131n teli bunun kadar de\u011ferli de\u011fil.
\nDaha yirmi iki ya\u015f\u0131ndayd\u0131, ama k\u0131rk ya\u015f\u0131ndaki Filistinlilerden \u00e7ok daha derin d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyordu. Bedeninde ve hareketlerinde onu atalar\u0131na ba\u011flayan izler hemen g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.
\nEskiden \u00e7ift\u00e7iler burunlar\u0131n\u0131 ellerine silerlerdi. Sonra da parmaklar\u0131n\u0131n bir hareketiyle s\u00fcm\u00fcklerini otlara f\u0131rlat\u0131rlard\u0131. Bir de \u00e7izgili ceketlerinin kollar\u0131na silerlerdi burunlar\u0131n\u0131; ceketlerin kollar\u0131 bir ay i\u00e7inde sedef gibi parlamaya ba\u015flard\u0131. Direni\u015f\u00e7iler de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yap\u0131yorlar. Enfiye \u00e7eken markiler ve papazlar gibi biraz \u00f6ne e\u011filip \u00f6yle siliyorlar burunlar\u0131n\u0131. Ben de onlar gibi yapt\u0131m; fark\u0131nda olmadan \u00f6\u011frenmi\u015ftim burnumu nas\u0131l silmem gerekti\u011fini.
\nPeki kad\u0131nlar ne yap\u0131yorlar? Gece g\u00fcnd\u00fcz elbise i\u015flemekle u\u011fra\u015f\u0131yorlar; i\u015fledikleri yedi elbisenin kuma\u015f\u0131n\u0131 (haftan\u0131n her g\u00fcn\u00fc i\u00e7in bir elbise) ailelerinin se\u00e7ti\u011fi, genellikle ya\u015fl\u0131 olan kocalar\u0131 ni\u015fan hediyesi olarak getirirdi. Filistinli kad\u0131nlar, sanc\u0131l\u0131 bir uyan\u0131\u015f d\u00f6nemi ge\u00e7irdiler. Babalar\u0131na kar\u015f\u0131 ayaklan\u0131p nak\u0131\u015f i\u011fnelerini ve makaslar\u0131n\u0131 b\u0131rakan gen\u00e7 k\u0131zlar birden g\u00fczelle\u015ftiler. Devrim ve silahlar ile \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirilen duygular, Ajlun Da\u011flar\u0131\u2019na, Salt\u2019a, \u0130brid\u2019e ve ormanlara yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Silahlar\u0131n \u00f6nemini unutmayal\u0131m. Duygular\u0131n \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesiyle herkes mutlu olmu\u015ftu. Direni\u015f\u00e7iler fark\u0131nda olmadan (fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 do\u011fru mu?) yeni bir g\u00fczelli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015flerdi; zarif ve h\u0131zl\u0131 hareketler, g\u00f6ze \u00e7arpan yorgun haller, bak\u0131\u015flar\u0131ndaki par\u0131lt\u0131, p\u00fcr\u00fczs\u00fcz ses tonlar\u0131 ile a\u011f\u0131zlar\u0131ndan d\u00f6k\u00fclen yumu\u015fak ve k\u0131sa c\u00fcmleler\u2026 Kesin ifadeler kullan\u0131yorlard\u0131 c\u00fcmlelerinde. Uzun c\u00fcmleleri, bilgece yap\u0131lan laf salatalar\u0131n\u0131 \u00e7oktan \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015flerdi.
\n\u015eatila\u2019da \u00e7ok direni\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fc; onlar\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcyen bedenlerine kar\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir dostluk ve sevgi duyuyordum, \u00e7\u00fcnk\u00fc ben onlar\u0131 tan\u0131m\u0131\u015ft\u0131m. Bedenleri ne kadar kararm\u0131\u015f, \u015fi\u015fmi\u015f ve g\u00fcne\u015f ile \u00f6l\u00fcm\u00fcn el ele vermesiyle \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f de olsa onlar hep direni\u015f\u00e7iler olarak kalacaklard\u0131.
\nPazar g\u00fcn\u00fc \u00f6\u011fleden sonra ikiye do\u011fru L\u00fcbnan ordusundan \u00fc\u00e7 asker silahlar\u0131n\u0131 do\u011frultarak yan\u0131ma gelip beni i\u00e7inde bir subay\u0131n uyuklad\u0131\u011f\u0131 cipe g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Subayla konu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m:
\nFrans\u0131zca biliyor musunuz?
\n\u0130ngilizce.
\nSert bir ses tonuyla konu\u015fuyordu; belki de onu aniden uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in b\u00f6yle konu\u015fuyordu.
\nPasaportuma bakt\u0131. Frans\u0131zca \u015funu s\u00f6yledi:
\nOradan m\u0131 geliyorsunuz? (Parma\u011f\u0131 \u015eatila\u2019y\u0131 g\u00f6steriyordu.)
\nEvet.
\nG\u00f6rd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?
\nEvet.
\nYazacak m\u0131s\u0131n\u0131z?
\nEvet.
\nPasaportumu geri verdi. Gitmemi i\u015faret etti. \u00dc\u00e7 asker, bana do\u011frulttuklar\u0131 silahlar\u0131 indirdiler. \u015eatila\u2019da d\u00f6rt saat kalm\u0131\u015ft\u0131m. Yakla\u015f\u0131k k\u0131rk ceset g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcm bu s\u00fcre i\u00e7inde. Cesetlerin hepsi (istisnas\u0131z t\u00fcm\u00fc) i\u015fkence g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc; b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla co\u015fku, \u015fark\u0131lar, kahkahalar, barut ve o anda bile duyulan le\u015f kokusunun e\u015fli\u011finde i\u015fkenceye u\u011fram\u0131\u015flard\u0131.
\nOradaki tek Avrupal\u0131 bendim. \u00c7evremde yaln\u0131zca ellerinde y\u0131rt\u0131k, beyaz bir kuma\u015f par\u00e7as\u0131 tutan birka\u00e7 ya\u015fl\u0131 Filistinli kad\u0131n ve silahs\u0131z birka\u00e7 gen\u00e7 direni\u015f\u00e7i vard\u0131. Kan g\u00f6l\u00fcne d\u00f6nm\u00fc\u015f kamp\u0131 ve yerde yatan, kararm\u0131\u015f, \u015fi\u015fmi\u015f Filistinlileri g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde etraf\u0131mda bu be\u015f alt\u0131 ki\u015fi olmasayd\u0131 kesinlikle delirirdim. Belki de o manzaray\u0131 g\u00f6r\u00fcnce delirmi\u015ftim, ama bunun fark\u0131nda de\u011fildim. Ger\u00e7ekten harabeye d\u00f6nm\u00fc\u015f kenti g\u00f6r\u00fcp, onun sokaklar\u0131nda y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f m\u00fcyd\u00fcm; \u00f6l\u00fcm kokusu \u00fczerime sinen bu kente ger\u00e7ekten gitmi\u015f miydim?
\n\u015eatila ile Sabra kamplar\u0131n\u0131n ancak yirmide birini dola\u015farak, Bir Hassan ile Bourj el Barajne kamplar\u0131na ad\u0131m bile atmadan bu deh\u015fet verici manzara ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m.
\n***
\n\u00dcrd\u00fcn\u2019deki g\u00fcnleri bir peri masal\u0131 gibi ya\u015famam\u0131n nedeni, benim ki\u015fisel e\u011filimlerim de\u011fildi. Avrupal\u0131lar ve Kuzey Afrikal\u0131 Araplar, bana onlar\u0131 oraya hapseden b\u00fcy\u00fcden s\u00f6z ettiler. Orada ge\u00e7irdi\u011fim alt\u0131 ay boyunca, ayd\u0131nl\u0131kta ve on iki on \u00fc\u00e7 saat s\u00fcren karanl\u0131kta olaylar\u0131n inceli\u011fini ve direni\u015f\u00e7ilerin ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6zelliklerini g\u00f6rd\u00fcm; ayn\u0131 zamanda bu yap\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lganl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hissettim. Filistin ordusunun \u00dcrd\u00fcn\u2019de (\u00dcrd\u00fcn nehri yak\u0131nlar\u0131nda) yerle\u015fti\u011fi her yerde g\u00f6zetleme kul\u00fcbeleri vard\u0131. O kul\u00fcbelerdeki direni\u015f\u00e7iler, kendi haklar\u0131n\u0131n ge\u00e7erlili\u011finden ve g\u00fc\u00e7lerinden o kadar emindiler ki gece ya da g\u00fcnd\u00fcz kul\u00fcbelerden birine bir ziyaret\u00e7i geldi\u011finde hemen \u00e7ay demler, kahkaha ve s\u0131cak sar\u0131lmalarla dolu bir sohbete koyulurlard\u0131 (o gece kime sar\u0131ld\u0131larsa o belli bir yere bomba koymak i\u00e7in \u00dcrd\u00fcn nehrinden ge\u00e7ip Filistin\u2019e gider ve bir daha geri d\u00f6nmezdi). Sessizli\u011fin h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc tek yer, \u00dcrd\u00fcn k\u00f6yleriydi; oradakiler a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 hi\u00e7 a\u00e7m\u0131yorlard\u0131. Direni\u015f\u00e7ilerin hepsi sanki topra\u011f\u0131n biraz \u00fczerinde, havada y\u00fcr\u00fcyorlard\u0131; sanki i\u00e7tikleri \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir kadeh \u015farap ya da \u00e7ektikleri bir par\u00e7a afyon onlar\u0131 havaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Nas\u0131l oluyor da havada y\u00fcr\u00fcyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131? \u00d6l\u00fcmden korkmayan gen\u00e7ler, havaya ate\u015f a\u00e7mak i\u00e7in ellerinde \u00c7ek ve \u00c7in yap\u0131m\u0131 silahlar ta\u015f\u0131yorlard\u0131. Mermilerini y\u00fcksek bir ses \u00e7\u0131kararak f\u0131rlatan bu silahlar\u0131n korudu\u011fu direni\u015f\u00e7iler, hi\u00e7bir \u015feyden korkmuyorlard\u0131.
\nFilistin\u2019in ve \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn haritas\u0131n\u0131 g\u00f6ren her okur, topraklar\u0131n bir k\u00e2\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eder. Haritada \u00dcrd\u00fcn nehrinin \u00e7evresindeki topraklar\u0131n \u00fczerinde y\u00fcksek kabartmalar vard\u0131r. K\u0131rk ya\u015flar\u0131ndaki sorumlular\u0131n verdi\u011fi partileri g\u00f6z ard\u0131 edip bu \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u201cBir Yaz Gecesi R\u00fcyas\u0131\u201d koyabiliriz. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ya\u015fanmas\u0131n\u0131n iki nedeni var: gen\u00e7lik ve a\u011fa\u00e7lar\u0131n alt\u0131nda olman\u0131n, silahlarla oynaman\u0131n, kad\u0131nlardan uzak olman\u0131n (ba\u015fka bir deyi\u015fle \u00e7\u00f6z\u00fclmesi zor bir sorundan kurtulman\u0131n), devrimin en parlak, en g\u00f6z al\u0131c\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olman\u0131n, kamplardakilerin onay\u0131n\u0131 kazanman\u0131n, yap\u0131lan her harekette g\u00fczel bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc yakalaman\u0131n, belki de i\u00e7inde devrim olan bu peri masal\u0131n\u0131n yak\u0131nda bozulaca\u011f\u0131n\u0131 hissetmenin verdi\u011fi garip zevk. Direni\u015f\u00e7iler iktidar\u0131 kazanmak istemiyorlard\u0131; onlar \u00f6zg\u00fcr olmak istiyorlard\u0131.
\nBeyrut\u2019tan d\u00f6nerken Damas havaalan\u0131nda \u0130sraillilerin in\u015fa etti\u011fi cehennemden ka\u00e7m\u0131\u015f gen\u00e7 direni\u015f\u00e7iler g\u00f6rd\u00fcm. On alt\u0131, on yedi ya\u015flar\u0131ndayd\u0131lar; g\u00fcl\u00fcyorlard\u0131, Ajloun\u2019daki direni\u015f\u00e7ilere benziyorlard\u0131. \u00d6l\u00fcmleri de birbirine benzeyecek, onlar da Ajloun\u2019dakiler gibi \u00f6lecekler. \u00dclke i\u00e7in verilen m\u00fccadele bir hayat\u0131 \u00e7ok zengin k\u0131labilir, ama ayn\u0131 zamanda k\u0131salt\u0131r da. Bu, A\u015fil\u2019in \u0130lyada\u2019da kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 se\u00e7im de\u011fil mi?<\/p>\n

Dipnot:<\/strong> Kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dil, Frans\u0131zca’daki ismi: “Solus, Quatre Heures \u00e0 Chatilla”<\/em>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201c\u015eatila\u2019da ve Sabra\u2019da, yahudi olmayanlar, yahudi olmayanlar\u0131 katletti; bundan bize ne?\u201d Menahem Begin (\u0130srail Meclisi\u2019nde)<\/p>\n","protected":false},"author":2168,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4],"tags":[],"class_list":["post-169","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-turkce-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/169","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2168"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=169"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/169\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":173,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/169\/revisions\/173"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=169"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=169"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/yasamaevet.noblogs.org\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=169"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}